T
hin Thoi

 

Như Đức - Hạnh Huệ

*

Chuyện Thiền Nhật Bản

1. Ba Món Đồ Cỗ
2. Nhất Hưu Phơi Tạng Kinh
3. Nhất Hưu Ăn Mật
4. Đuổi Lên Thiên Đàng

5. Y Phục Ăn Cơm
6. Trà Đạo
7. Chẳng Cần Chùi
8. Tôi Bây Giờ Ở Đâủ
9. So Với Ḿnh Ưu Tú Hơn
10. Phơi Nấm Hương Cô
11. Diệu Dụng Của Thiền
12. Chẳng Phải Ống Truyền Thanh
13. Chân Tâm Chẳng Mờ
14. Bố Thí Vàng Lá
15. Sự Rèn Luyện Của Thầy
16. Lại Nặng Chăng ?
17. Chân Tướng
 

Chuyện Thiền Trung Quốc

18. Đóng Cửa Lại
19. Giúp Trộm Độ Trộm
20. Giống Phân Ḅ
21. Cầu Người Chẳng Bằng Cầu Ḿnh
22. Con Rận Từ Đâu Ra
23. Tám Gió Thổi Không Động
24. Đại Thiên Làm Giường
25. Hấp Dẫn Bậc Nhất
26. Có Thể Lớn Có Thể Nhỏ
27. Tướng Quân Sám Hối
28. Chiến Sĩ Quốc Gia
29. Đến Chỗ Khai Nước Tiểu Mà Tham
30. Sao Bị Động Tâm?
31. Một Miếng Lá Cải
32. Quỷ Tàn Tật
33. Quư Tiếc Hiện Tại
34. Một Và Hai
35. Một Chỗ Bốn Mươi Lăm
36. Lượm Nhiều Một Chút
37. Tầng Lớp Sinh Hoạt
38. Trừ Lửa Trong Tâm
39. Kéo Lỗ Tai Dài Ra
40. Ta Có Ông Rồi
41. Khóa Hư Không
42. Có Oán Cừu Ǵ
43. Chẳng Để Người Hoài Nghi
44. Bảo Ṭa Của Thiền Sư
45. Ḷng Dạ Của Thầy
46. Cửi Trâu T́m Trâu
47. Trái Mai Xanh
48. Bánh Đường
49. Bây Giờ Phật Ở Đâu
50. Tư Lương Chẳng Tư Lương
51. Ta Cũng Có Lưỡi
52. Sanh Tử Do Nó
53. Nên Im Lặng Chẳng Nên Ồn
54. Hóa Duyên Độ Chúng
55. Không Tiếng Không Nghe
56. Chân Châu Buộc Trong Vải Rách
57. Đi Đường Thuận Gió
58. Phật Phi Lai
59. Nửa Chịu Nửa Chẳng Chịu
60. Chim Về Lạc Tổ
61. Cỏ Cây Thành Phật
62. Xương Bọc Da
63. Chớ Khinh Viên Đầu
64. Cần Phải Chính Ḿnh
65. Chỗ Ở Cu/a Chính Ḿnh
66. Oai Đức Và Tổn Phước
67. Quốc Sư Là Báu
68. Mặn Lạt Có Vị
69. Hồi Hướng
70. Một Bộ Áo Nạp
71. Nước Mắt Thiền Sư
72. Đi Đường Trân Trọng
73. Tinh Thần Học Đạo
74. Cuốc Cỏ Chặt Rắn
75. Lớn Tiếng
76. Ân T́nh
77. Chặt Ngón Tay
78. Thanh Tu
79. Ném Của Báu Xuống Sông
80. Giáo Hóa
81. Tội Của Ai
82. Tôi Không Phải Phật
83. Tụng Kinh 80%

Truyện

84. Từ Bi
85. Cô Gái Xấu Xí
86. Thiền Không Phải Hỏi Đáp
87. Tâm Chí Thành
88. Không Giống Người
89. Để Phật Tử Giữ Tiền
90. Tiền Trao Cháo Múc

1.- Ba Món Đồ Cổ

Đệ tử của thiền sư Nhất Hưu là tướng quân Túc Lợi, mời thiền sư Nhất Hưu đến nhà dung trà, và đem những món đồ cổ bày ra và luôn miệng hỏi cách nh́n của Thiền sư. Thiền sư đáp:

- Rất tốt! Để tăng them sự sáng chói của những món đồ cổ của ông, ta cũng có ba món:

1 - Khối đá của Bàn Cổ lúc khai thiên lập địa.

2 - Chén ăn cơm của đại thần trung kiên nhiều triều đại.

3 - Cây gậy vạn năm của cao tăng dung.

Nếu như ông thâu cất vào một chỗ th́ hay lắm.

Tướng quân vui mừng quá nói:

- Cám ơn Thiền sư, cần bao nhiêu tiền một món.

Nhất Hưu đáp:

- Chẳng cần cám ơn, mỗi vật cần một ngàn lượng bạc.

Tướng quân tuy đau ḷng nhưng biết ba món này giá trị rất cao, do đó xuất ba ngàn lạng bạc mua, sai thị tùng theo thiền sư Nhất Hưu đi trước đem cổ vật về. Nhất Hưu về đến chùa bảo đệ tử rằng:

- Đem viên đá chận cửa ra đây, lại có chén cơm cho chó ăn và cây gậy mà chính ta mua hết mười đồng bạc, đem cho người này mang về đi!

Thị tùng của tướng quân mang ba món đồ về tŕnh cho chủ và nói rơ mọi chuyện. Tướng quân quá giận, chạy đến t́m Thiền sư Nhất Hưu nói cho ra lẽ. Nhất Hưu tươi cười dạy:

- Trước mắt chính là lúc đói kém, mỗi nhà dân thường không đủ ba bửa cơm, tướng quân lại có ḷng dạ nào mà thưởng thức đồ cổ? Nên tôi đem ba ngàn lạng bạc của ông cứu giúp dân nghèo, thay ông tạo công đức. Giá trị này trọn đời dùng chẳng hết, so với đồ cổ c̣n quư báu hơn.

Tướng quân ngài sự hổ thẹn ra, càng them bội phục trí tuệ và từ bi của Thiền sư.

 

2. Nhất Hưu Phơi Tạng Kinh

Thiền sư Nhất Hưu lúc ở làng dưới núi Tỉ Duệ, có một hôm thấy tín đồ lũ lượt lên núi Tỉ Duệ, té ra chùa trên núi này đang phơi kinh. Truyền thuyết cho rằng lúc phơi tạng kinh, nếu gió thổi qua kinh, ai đón được gió này, có thể tiêu trừ tai ách, tăng trưởng trí tuệ. Do đó người ta đua nhau lên núi. Thiền sư Nhất Hưu biết được cũng nói:

- Ta cũng phải phơi tạng kinh.

Nói xong, Nhất Hưu bèn cởi trần phơi bụng nằm trên đám cỏ đang nắng, rất nhiều tín đồ muốn lên núi trông thấy, rất khó chịu, thật là không dễ coi tí nào. Pháp sư của tự viện trên núi bèn đến khuyên Nhất Hưu, không nên mất oai nghi như thế.

Nhất Hưu rất thật thà giải thích:

- Tạng kinh mấy ông phơi là cái chết, sẽ sanh trùng, không hoạt động. Tạng kinh tôi phơi là cái sống, biết thuyết pháp, biết làm việc, biết ăn cơm người có trí tuệ phải biết tạng kinh như thế mới đáng quư.

3. Nhất Hưu Ăn Mật

Thiền sư Nhất Hưu lúc c̣n là một chú bé Sa di đă có phong cách thiền.

Một tín đồ đem lọ mật biếu thầy của Sư. Vị thầy hôm đó vừa phải ra ngoài, nghĩ bụng: Lọ mật này đặt trong pḥng thật không an toàn, Nhất Hưu có thể ăn vụng. Nhân đó kêu Nhất Hưu lại dặn:

- Nhất Hưu! Vừa rôi tín đồ mang đến đây một lọ thuốc độc rất mạnh, rất nguy hiểm. Con ngàn vạn lần không được tham ăn.

Nhất Hưu là một người rất lanh lợi, ông đương nhiên hiểu ư thầy, sau khi thầy đi, ông bèn ăn sạch lọ mật. Thưởng thức no nê rồi, nghĩ bụng lúc thầy về không biết đối phó ra sao đây? Linh cơ máy động, ông bèn thuận tay đập bể luôn b́nh hoa thầy yêu thích nhất. Lúc thầy trở về, Nhất Hưu nằm lăn ra đất gào khóc, tức tưởi thưa thầy:

- Sư phụ! Con phạm lỗi lầm không thể tha thứ rồi!

- Nhất Hưu! Con làm việc ǵ sai quấy?

- Sư phụ! Con làm bể b́nh hoa Thầy yêu thích nhất rồi!

- Nhất Hưu! Sao con lại vụng về đập bể b́nh hoa đáng quư như thế ?

Nhất Hư vô hạn hối hận sám hối:

- Sư phụ! Con không nên đập bể b́nh hoa của Thầy, để bày tỏ ḷng sám hối, hướng về Thầy mà đền trả, con chỉ đành tự sát để tạ tội, do đó đă uống sạch lọ thuốc độc của Thầy rồi!

Cách sám hối này, khiến thầy nghẹn ngào như nuốt phải thuốc đắng, dở khóc dở cười.

4. Đuổi Lên Thiên Đường

Thiền sư Nhất Hưu ra ngoài hành khước, do trời đă sập tối, bèn tá túc ở nông trang. Đêm khuya chợt thức giấc v́ tiếng khóc kể cả dây. Té ra chủ nhân nhà bên bị bệnh qua đời. Nhất Hưu bèn nói:

- Thật là bất hạnh, ta đi tụng kinh siêu độ cho ông ta vậy !

V́ người chết này lúc sống làm nghề bắt cá bẩy chim, nên lúc nằm bệnh thường v́ nghiệp sát mà bất an. Người nhà bèn yêu cầu thiền sư Nhất Hưu bày cách, để người chết có thể lên thiên đường.

- Thiền sư Nhất Hưu tụng kinh xong, bèn đề chữ lên một tờ giấy, để người chết nắm trong tay, và bảo người nhà của ông ta:

- Xong rồi, người chết sẽ đến Thiên đường. Các người cứ yên ḷng đi !

Quyến thuộc người chết rất cảm động v́ sự chiếu cố của Nhất Hưu, nhưng cũng rất ṭ ṃ không biết Nhất Hưu viết chữ ǵ trên giấy ? Thế là họ mở ra chỉ thấy viết:

- Tội nghiệp sát sanh mà người này đă phạm, nhiều như núi Tu-di, sợ ngay cả sổ sách của Diêm vương cũng kiếm không ra chỗ để ghi chép.

Vợ người chết xem xong, trong ḷng rất buồn bực v́ sao Nhất Hưu lại đùa bỡn như thế?

Nhất Hưu nói:

- Này bà, nghiệp sát của chồng bà, bà không thừa nhận là nhiều bằng núi Tu-di sao?

- Tôi thừa nhận, chỉ là chẳng lẽ không có cách nào để siêu độ cho ổng hay sao?

Nhất Hưu:

- Tôi vốn tụng kinh là để tiêu tội, giải nghiệp, nhưng bà yêu cầu như thế, do đó tôi mới viết thư báo cho Diêm vương. Người mà tội ác lớn cùng cực như thế, thật nên đuổi lên Thiên đường, khỏi bị ghi vào sổ sách không đủ chỗ mà phiền phúc. Chồng bà cầm thư này, nhất định có thể đến Thiên đường.

 

5. Y Phục Ăn Cơm

Thiền sư Nhất Hưu có một vị đệ tử tướng quân. Một hôm, tướng quân mời Sư phụ dung cơm. Thiền sư Nhất Hưu đến nơi, người thủ vệ thấy Sư mặc y phục tơi tả, không cho vào. Thiền sư Nhất Hưu không có cách ǵ, đành trở về thay áo tràng lớn đi dự tiệc. Đang lúc dung cơm, Nhất Hưu đem thức ăn bỏ vào tay áo. Tướng quân trông thấy rất lạ lung, bèn nói:

- Sư phụ! Trong nhà Thầy có mẹ già phải không? Hay trong chùa có đại chúng? Đợi một lát, con sai người nấu thức ăn đưa đi. Bây giờ mời Thầy dung trước!

Thiền sư Nhất Hưu nói:

- Hôm nay ông mời là mời y phục ăn cơm, chứ đâu phải mời ta ăn cơm, do đó ta cho y phục ăn!

Tướng quân nghe không rơ ư trong lời nói của Thiền sư: Thiền sư Nhất Hưu đành giải thích.

- Lần thứ nhất ta đến, v́ mặc pháp y cũ rách, thủ vệ của ông không chịu cho ta vào, ta phải về nhà thay áo tràng mới, anh ta mới cho ta vào, đă lấy phục cũ mới làm tiêu chuẩn chủ khách, do đó ta cho là ông mời y phục ăn cơm, ta bèn cho y phục ăn vậy.

6. Trà Đạo

Đệ tử thiền sư Nhất Hưu là Châu Quang, có tật ngủ gật kinh niên, đến nổi trong trường hợp công cộng thường thường tư thái không nghiêm chỉnh. V́ thế Sư rất khổ năo, liền đi hỏi thầy thuốc, thầy thuốc khuyên Sư nên uống nhiều trà. Châu Quang nghe theo lời chỉ bảo của thầy thuốc, mà sau quả thật không c̣n ngủ gật nữa. Nhân đây, Sư dần dần thích uống trà, và cho rằng lúc uống trà cũng cần đầy đủ lễ tiết, thế là sư sáng lập "trà đạo", sau được tôn làm Trà Tổ.

Hoàn thành trà đạo rồi, thiền sư Nhất Hưu bèn hỏi Sư:

- Châu Quang! Ông dùng tâm thái nào để uống trà?

Châu Quang đáp:

- V́ khỏe mạnh mà uống trà.

Thế rồi thiền sư Nhất Hưu đưa công án "Uống trà đi! " của Triệu Châu cho Sư, bảo:

- Có học tăng xin thiền sư Triệu Châu dạy cho đại ư Phật pháp, Triệu Châu đáp "Uống trà đi!". Ông đói với sự kiện này có cách nh́n như thế nào?

Châu Quang lặng thinh. Tiếp đó thiền sư Nhất Hưu sai thị giả mang đến một chén trà, ngay lúc Châu Quang bưng chén trà trên tay, thiền sư Nhất Hưu bèn hét một tiếng, và đánh rơi chén trà trên tay Sư xuống đất, nhưng Châu Quang vẫn chẳng động mảy may. Qua một lúc, Châu Quang nói lời tạ từ thiền sư Nhất Hưu và đứng lên đi về phía Huyền Quan. Thiền sư_Nhất Hưu kêu lên:

- Châu Quang!

Châu Quang quay đầu thưa:

- Đệ tử đây!

Thiền sư Nhất Hưu hỏi:

- Chén trà đă rơi xuống đất, ông lại có trà uống chăng?

- Đệ tử vẫn c̣n uống trà.

Thiền sư Nhất Hưu chẳng chịu thôi, hỏi tiếp:

- Ông đă chuẩn bị rời đây đi chỗ khác, làm sao mà nói vẫn đang uống trà?

Châu Quang thành khẩn nói:

- Đệ tử đến bên đó uống trà.

Thiền sư Nhất Hưu lại hỏi:

- Ta vừa hỏi ông tâm đắc của việc uống trà, ông chỉ hiểu được bên này uống, bên kia uống, nhưng hoàn toàn không tâm đắc. Có loại vô tâm uống trà này, sẽ là thế nào?

Châu Quang trầm tĩnh đáp:

- Trà vô tâm, liễu xanh hoa thắm.

Thiền sư Nhất Hưu rất vui, liền ấn khả cho Sư, Sư hoàn thành xong trà đạo mới.

7. Chẳng Cần Chùi.

Có một thanh niên tánh t́nh hung bạo, dễ nổi giận, lại thích đánh lộn, do đó rất nhiều người ghét hắn. Một hôm trong lúc vô t́nh đi lang thang đến chùa Đại Đức, gặp dịp nghe thiền sư Nhất Hưu đang thuyết pháp. Nghe xong anh ta phát nguyện sửa đổi lỗi xưa, thưa với Thiền sư rằng:

- Sư phụ! Con về sau không theo người đánh nhau, căi lộn nữa để khỏi bị người ghét bỏ, dù có bị người nhổ vào mặt cũng chỉ nhịn nhục chùi đi, làm thinh mà chịu.

Thiền sư Nhất Hưu nói:

- Ái! Đâu cần, hăy để nước miếng tự khô đi, không cần chùi!

- Đâu được! Làm sao chịu cho nổi?

Thiền sư Nhất Hưu nói:

- Đây chẳng có ǵ chịu nổi hay không chịu nổi, anh cứ coi như muỗi ṃng đậu trên mặt, chẳng đáng đánh hay chửi nó. Tuy bị khạc nhổ, nhưng không phải là bị nhục nhă ǵ, cười nhẹ mà nhận!

- Nếu đối phương không khạc nhổ mà đánh ḿnh th́ sao?

- Cũng vậy! Chẳng cần quá để ư! Đây chẳng qua chỉ là một cái đấm mà thôi.

Thanh niên nghe xong, cho là lời của thiền sư Nhất Hưu không có lư chút nào, nhịn không nổi, hốt nhiên đấm vào đầu thiền sư Nhất Hưu rồi hỏi:

- Ḥa Thượng hiện tại thế nào ?

Thiền sư Nhất Hưu rất lo lắng nói:

- Đầu của ta cũng như đá, chẳng có cảm giác ǵ, ngược lại tay của anh chắc là đau lắm rồi!

Thanh niên im ĺm không nói nên lời.

8. Tôi ở đâu ?

Thiền sư Vô Căn có lần nhập định ba ngày, bị mọi người cho là đă chết, liền đem thân thể Sư thiêu hóa. Qua mấy hôm, thần thức của thiền sư Vô Căn xuất định, lại t́m không ra thân của ḿnh. Ủại chúng thường nghe tiếng nói một ḿnh bi thảm của Sư:

- Ta? Ta ở đâu ?

Nhất là về đêm, tiếng t́m kiếm thân thể của thiền sư Vô Căn càng thêm bi thiết, náo động khiến mọi người đều rất bất an.

Có một hôm, bạn của thiền sư Vô Căn là thiền sư Diệu Không biết được việc này, bèn bảo đại chúng trong chùa rằng:

- Tối nay, tôi muốn ở tại pḥng của thiền sư Vô Căn. Lúc sư đến, tôi muốn đàng hoàng nói chuyện với sư ấy. Xin các ông chuẩn bị dùm tôi một bồn lửa, và một thùng nước. Tôi muốn để ông ta hiểu rơ cái ǵ là "ta".

Giữa khuya thiền sư Vô Căn đến, rất bi thương kêu lên:

- Tôi ư ? Tôi đến đâu rồi ?

Thiền sư Diệu Không rất điềm tĩnh đáp:

- Ông ở trong bùn đất.

Thiền sư Vô Căn chui vào trong đất bùn, t́m Đông, t́m Tây, t́m rất lâu, nhưng chưa t́m được, rất bi thương nói:

- Trong đất không có ta!

Thiền sư Diệu Không nói:

- Đó có thể ở trong hư không, ông vào hư không mà t́m xem!

Thiền sư Vô Căn vào không trung t́m rất lâu, nhưng vẫn thê thiết nói:

- Hư không cũng không có ta! Ta rốt cuộc ở đâu ?

Thiền sư Diệu Không chỉ vào thùng nước nói:

- Đại khái ở trong đây chăng?

Thiền sư Vô Căn tự tại nhào vào thùng nước, không bao lâu, lại chui ra đau khổ nói:

- Tôi ở đâu ? Trong nước cũng không có!

Thiền sư Diệu Không chỉ vào trong bồn lửa nói:

- Ông ở trong lửa!

Thiền sư Vô Căn nhào vào lửa nhưng vẫn không t́m ra.

Lúc đó thiền sư Diệu Không mới thật t́nh bảo thiền sư Vô Căn rằng:

- Ông có thể vào đất, xuống nước, cũng có thể vào ḷ lửa hừng hực, lại có thể tự do tự tại ra vào hư không, ông lại c̣n đi đ̣i cái thân thể nhơ nhớp kia, cái vỏ màu mè nơi nào cũng chẳng tự do làm cái ǵ ?

Thiền sư Vô Căn nghe xong, bừng tỉnh. Từ đây không c̣n ồn ào t́m "ngă" nữa.

9. So Với Ḿnh Ưu Tú Hơn

Thiền sư Nga Sơn Từ Trác được ấn khả từ thiền sư Nguyệt Thuyền Thiền Tuệ. Nguyệt Thuyền bảo Sư rằng:

- Ông là bậc đại khí, đến nay trọn có thể thành tựu. Từ nay về sau, thiên hạ không ai làm ǵ được ông, ông nên phát tâm tham phỏng thiện tri thức nữa đi, không được quên hành khước vân du là nhiệm vụ của thiền gia.

Có một hôm Nga Sơn nghe nói thiền sư Bạch Ẩn ở Giang Hộ khai giảng "Bích Nham Lục", liền đến Giang Hộ tham vấn thiền sư Bạch Ẩn và tŕnh lên kiến giải của ḿnh. Ai dè thiền sư Bạch Ẩn lại nói:

- Kiến giải của ông có được từ chỗ ác tri thức, nhiều mùi hôi xông vào ta.

Thế rồi liền đuổi Nga Sơn đi. Nga Sơn chẳng phục lại vào thất ba phen nữa, ba lần đều bị đánh đuổi ra. Nga Sơn nghĩ bụng: Ta được ấn khả rồi, chẳng lẽ thiền sư Bạch Ẩn nh́n không rat a có thực ngộ ? Hoặc cho là định khảo nghiệm ta chăng!

Sư liền lại đến gơ cửa thiền sư, nói:

- Mấy lần trước đều v́ con ngu si mà xúc phạm thiền sư, mong Thầy rủ long từ dạy dỗ , con nhất định rỗng long lănh nhận.

Thiền sư Bạch Ẩn nói:

- Ông tuy gánh một bụng thiền ngoài da, đến bờ sanh tử đều không đắc lực, nếu như muốn thong khoái b́nh sanh phải nghe "tiếng viỗ của một bàn tay" của ta.

Nhân đây, Nga Sơn liền theo hầu dưới ṭa thiền sư Bạch Ẩn bốn năm và cuối cùng khai ngộ vào năm ba mươi tuổi. Nga Sơn là học tṛ giỏi cuối đời của thiền sư Bạch Ẩn, cơ dụng cao vút khéo léo, chấn hưng mạnh mẻ môn phong Bạch Ẩn. Về sau lúc tuổi về già, Sư ở ngoài sân sửa chữa giường nằm, tín đồ trông thấy, lấy làm lạ hỏi:

- Thiền sư Ngài có nhiều đệ tử như thế,việc vặt này v́ sao phải đích thân sửa chữa?

Thiền sư Nga Sơn nói:

Việc vặt người già không làm th́ muốn làm cái gỉ

Tín đồ nói:

- Người già th́ có thể tu hành!

Thiền sư Nga Sơn rất bất măn hỏi ngược lại:

- Ông cho là xử lư việc tạp không phải là tu hành saỏ Đức Phật v́ đệ tử xỏ kim, v́ đệ tử nấu thuốc, lại tính saỏ

Tín đồ cuối cùng hiểu rơ thiền trong sinh hoạt.

10. Phơi nấm hương cô

 

Trong chùa Vĩnh B́nh, có một vị thiền sư tuổi đă ngoài tám mươi, đang phơi nắm đông cô dưới trời nắng chang chang. Ḥa Thượng trụ tŕ là thiền sư Đạo Nguyên trông thấy nhịn không được nói:

- Trưởng lăo! Ông tuổi đă già như thế, v́ sao lại nhọc nhằn làm việc ấy? Mà thầy bất tất cực khổ thế! Tôi có thể kiếm người làm thế thầy.

Thiền sư già không do dự đáp:

- Người khác không phải là tôi !

Đạo Nguyên:

- Nói không sai! Nhưng muốn làm cũng không cần phải lúc mặt trời chói chang thế này!

Thiền sư già:

- Trời nắng không phải phơi nắm, chẳng lẽ đợi trời râm hay trời mưa mới phơi ?

Thiền sư Đạo Nguyên là chủ một chùa, chỉ đạo muôn nơi, nhưng gặp vi thiền sư già này, rốt cuộc phải chịu thua.

 

11. Diệu dụng của Thiền

Thiền sư Tiên Nhai, ra ngoài hoằng pháp, giữa đường gặp một cập vợ chồng đang căi nhau.

Bà vợ:

- Ông mà là chồng cái ǵ, chẳng giống đàn ông lấy một chút!

Ông chồng:

- Mi chửi hả, mi mà chửi nữa, ta sẽ đánh mi!

Bà vợ:

- Tui cứ chửi, ông không giống đàn ông!

Lúc ấy, thiền sư Tiên Nhai nghe xong, bèn lớn tiếng kêu người đi đường:

- Các người đến đây xem nè, xem đấu trâu phải mua vé vào cửa, xem đá dế, đá gà đều phải mua vé, bây giờ đấu người không cần vé, mọi người đến xem đi!

Vợ chồng nọ vẫn tiếp tục căi nhau.

Chồng:

- Mi nói một câu ta không giống đàn ông nữa, ta sẽ giết mi!

Vợ:

- Giết đi! Giết đi! Tôi nói ông không giống đàn ông!

- Tuyệt vời! Bây giờ đ̣i giết người rồi, mau đến xem!

Người đi đường:

- Ḥa thượng lớn tiếng om x̣m làm ǵ? Vợ chồng căi nhau liên can ǵ đến ông?

Tiên Nhai:

- Sao không liên quan đến tôi? Ông không nghe họ muốn giết người sao? Giết chết người cần phải mời Ḥa thượng tụng kinh, lúc tụng kinh, không phải ta có phong b́ tiền sao?

Người đi đường:

- Thật há có lư này, v́ phong b́ tiền mà mong giết người!

Tiên Nhai:

- Mong không chết cũng được, đó là ta muốn thuyết pháp.

Lúc ấy, ngay vợ chồng đang căi nhau cũng ngừng lại, hai bên chẳng hẹn đồng vây quanh nghe thiền sư Tiên Nhai căi nhau với người ta cái ǵ. Thiền sư Tiên Nhai bèn dạy dỗ cập vợ chồng căi nhau:

- Băng lạnh có dày cách mấy, mặt trời lên đều phải chảy ra, cơm rau có lạnh, nhóm lửa đốt củi là có thể nấu nóng, vợ chồng có duyên sống chung một chơ, nên làm mặt trời ấm áp người khác , làm củi lửa thành thục người khác. Mong vợ chồng hiền biết thương kính lần nhau.

 

12. Chẳng phải ống truyền thanh

Có một vị học tăng đi bái phỏng thiên sư Triết Chu, muốn xin thiền sư Triết Châu giảng vê Lâm Tế Ngữ Lục cho ông. Thiền sư Triết châu nói:

- Đây là anh chọn lầm đối tượng rồi, muốn nghe “Lâm Tế Lục”, tốt nhất là t́m thiền sư Hồng Thuyên ở chùa Viên giác.

Vị học tăng thưa:

- Không! Con đă nghe qua sự giảng thuật của thiền sư Hồng Thuyên rồi. Nghe nói Thầy là đệ tử chân truyền của thiền sư Trích Thủy chùa Thiên Long, con nhất định muốn được nghe thầy giảng.

Thiền sư Triết Chu đôi ba phen từ chối chẳng được, chỉ đành dẫn vị học tăng này đến sân tập vơ, cùng luyện vơ. Tập đến lúc cả hai toàn thân đổ mồ hôi như mưa, mới dừng. Sau đó, thiền sư Triết Chu lại đem học tăng này trở lại pháp đường như trước. Một mặt lau mồ hôi, một mặt cười mỉm bảo học tăng:

- Thế nào? Tôi giảng Lâm Tế Ngữ Lục hay không?

Học tăng cả kinh, thiền sư Triết Chu chỉ luyện một đường vơ, đâu từng giảng qua Lâm Tế Lục? Thiền sư hỏi câu này, học tăng chẳng biết đáp sao cho tốt

Thiền sư Triết Chu lại hỏi:

- Lâm Tế ngữ Lục ta giảng ra sao?

Học tăng bất đắc dĩ đáp:

- Thiền sư Lâm Tế Ngữ Lục của Thầy chỉ là một bộ kiếm phổ sao?

Thiền sư Triết Châu lúc ấy mới khẩn thiết khai thị:

- Ta là kiếm khách, do đó ta chỉ đề xướng kiếm đạo, ta tuy cũng theo thiền sư học thiền, nhưng không mong học hành vi của thiền giả thông thường. Đầu tiên phải biết “Lâm Tế Ngữ Lục” tuyệt không phải là bàn luận suông, lại không phải là có thể hiểu hết trên ngôn ngữ miệng lưỡi. Đến như sự giảng giải của gia sư ta là thiền sư Trích Thủy, ta càng không theo học, v́ ta không phải là ống truyền thanh.

Học tăng không đồng Ỷ nói:

- Theo như lời nói của Thiền sư th́ lịch đại Tổ sư đại đức truyền tâm chẳng lẽ cũng đều là ống truyền thanh hết sao ?

Thiền sư Triết Chu lại bảo cho học tăng một lần nữa:

- Truyền pháp truyền tâm tự là truyền pháp truyền tâm. Ống truyền thanh tự là ống truyền thanh.

13. Chân tâm chẳng mờ

Quốc sư Mộng Song ở Thiên Ḷng tự, từng làm thầy của bảy triều vua, thọ nhận ân điển của triều đ́nh rất lâu, lại được mọi người trong xă hội cùng tín đồ Phật giáo quỶ kính. Có một hôm trên đường về kinh, qua chùa Diệu Tâm, Sư thuận đường đến thăm thiền sư Quan Sơn.

Thiền sư Quan Sơn nghe Quốc sư Mộng Song đến thăm, vội vàng đắp cà sa cũ nát, đi thẳng ra ngoài sơn môn nghinh tiếp. Hai người chuyện tṛ rất cao hứng. Nhưng tại ngôi chùa nghèo nàn này của Quan Sơn, hiện chẳng có vật ǵ chiêu đăi Quốc sư. Bất đắc dĩ, thiền sư Quan Sơn lấy mấy đồng tiền trong hộp đựng nghiên mực ra, sai thị giả đến bên ngoài chùa mua ít bánh nướng về cúng dường Quốc sư. Quốc sư rất cảm kích tấm long của thiền sư Quan Sơn, cũng chẳng khách sáo mà ăn hết bánh nướng rồi lên đường.

B́nh thường Quốc sư Mộng Song khi vào hoàng cung, đều có rất nhuiều tùy tùng đi theo, vô cùng trang trọng. Một hôm, trong cung tuyên triệu Quốc sư Mộng Song ngồi kiệu lại đi qua trước cửa chùa Diệu Tâm, thấy thiền sư Quan Sơn một ḿnh đang tự tại quét sân, Sư không đem lá rụng đổ đi mà gom lại để làm củi chụm.

Mộng Song thấy t́nh cảnh này, không nhịn được than thở với thị giả ngồi bên:

- Tông môn của ta bị Quan Sơn đoạt mất rồi!

Thiền sư Quan Sơn mỗi lần đến thăm quốc sư Mộng Song, ắt nhất định đến con suối nhỏ trước chùa rửa chân để khỏi hai chân bết bùn, làm dơ điện đường hoa lệ của chùa Thiên Ḷng. Về sau, quốc sư Mộng Song sai học tăng của chùa Thiên Ḷng đem một tảng đá lớn bằng phẳng đặt tại chỗ rửa chân bên suối, để thiền sư Quan Sơn lúc rửa chân được dễ dàng một chút.

Khá lâu về sau, thiền sư Quan Sơn mới biết tảng đá này do quốc sư Mộng Song sai người đặt, chẳng khỏi thở dài than:

- Quốc sư đáo để là Quốc sư, cơ sở của tông môn ông ta so với tảng đá lớn này c̣n muốn vững chắc mà lại cứng hơn!

Hiện tại viện Đại Long trong núi Diệu Tâm vẫn c̣n bảo tồn “tảng đá Quốc sư Quan Sơn rửa chân” này.

 

14. Bố Thí Vàng Lá

Vào một đêm đông giá lạnh, có một người ăn mày tay chân run rẩy gơ am thất của thiền sư Vinh Tây, rưng rưng nước mắt nói:

- Thiền sư! Vợ con con đă nhiều ngày chưa có hạt cơm vào bụng. Con đă t́m đủ mọi cách định cho họ no ấm mà cuối cùng không làm ǵ được, suốt ngày đi trong sương tuyết khiến con bệnh cũ tái phát. Bây giờ con đă kiệt lực rồi, nếu như cứ kiểu này, vợ con con sẽ đều chết đói. Thiền sư! Xin ngài giúp chúng con với!

Thiền sư Vinh Tây nghe nói rất cảm thông nhưng bên ḿnh không có tiền tài, lại không có thức ăn, làm sao giúp? Nghĩ đi nghĩ lại, bất đắc dĩ, chỉ đành cầm vàng lá chuẩn bị dùng trét tượng Phật ra bảo người ăn mày:

-Lấy chút vàng lá này cầm đi đổi tiền mau lên!

Lúc ấy, nhiều đệ tử dưới ṭa đều lộ vẻ kinh sợ nh́n quyết định của thiền sư Vinh Tây, vẻ bất măn hiện lên mặt, rồi cùng kháng nghị:

- Lăo sư! Vàng lá này là vàng tô Phật. Thầy v́ sao lại dễ dàng mà đưa cho người khác?

Thiền sư Vinh Tây rất ôn ḥa vui vẻ nói với đệ tử:

- Cũng cho các ông đối với việc làm của ta, không cách nào hiểu nổi. Nhưng ta thực là v́ tôn kính Phật đă mới làm như thế.

Bọn đệ tử không hiểu lời thầy, vẫn tức tối nói:

- Lăo sư! Thầy là v́ tôn kính Phật đă mới làm như thế. Vậy th́ chúng ta đem tượng Phật đi bán, rồi lấy tiền ra bố thí, cái loại không trọng tín ngưỡng này cũng là tôn trọng Phật đà sao?

Thiền sư Vinh Tây:

- Ta coi trọng tín ngưỡng, ta tôn kính Phật đà, cho dù xuống địa ngục, ta cũng muốn v́ Phật đà mà làm như thế

Bọn đệ tử chẳng phục, càm ràm nói:

Đem vàng tô tượng đưa cho người, đây là tôn kính Phật đà!

Thiền sư Vinh Tây cuối cùng lớn tiếng trách mắng đệ tử:

Phật đà tu đạo, cắt thịt cho chim ưng, xă than cho cọp đói, tại chỗ chẳng tiếc, Phật đối đăi với chúng sanh thế nào? Các ông có thể biết Phật chăng?

Đệ tử lúc này mới hiểu rơ long từ bi của thiền sư Vinh Tây. Té ra cách làm của Sư là chân chính phù hợp với tâm Phật.

15. Sự Rèn Luyện Của Thầy

Thiền sư Trích Thủy lúc trẻ, đầu tiên đến tham vấn thiền sư Nghi Sơn, nhân gia phong của Nghi Sơn rất nghiêm khắc và miên mật, chẳng dễ dàng dùng phương tiện tiếp người. Đối với thiền giả đi du phương vân thủy, thường dung câu: ỀChúng ở đă chật, không nhận tăng hành khước đến xin tá túcỂ. Nhưng thiền sư Trích Thủy không v́ sự cự tuyệt của thiền sư Nghi Sơn mà thối chuyển. Sư quỳ tại cửa ba ngày, tuy trời mưa ướt cả người, vẫn như như bất động. Đến ngày thứ bảy, môn đầu mới cho phép vào bái kiến thiền sư Nghi Sơn.

Sư khổ tham dưới ṭa của thiền sư Nghi Sơn, có lần xin chỉ dạy: “Vô tự và Bát-nhă có ǵ phân biệt?”

Nghi Sơn gầm lên:

- Cái tên tiểu bối ngạo mạn này!

Rồi c̣n tát một tát và đuổi Trích Thủy ra khỏi pháp đường. Trích Thủy áo năo dị thường, về đến tăng đường, tiếng đóng cửa vang dội vào lỗ tai, hoát nhiên khai ngộ. Sư trở vào thất, tŕnh bày vô tự và Bát-nhă ở trong tiếng gầm, được thiền sư Nghi Sơn ấn khả.

Có lần thiền sư Nghi Sơn đi tắm, v́ nước quá nóng, sai người đem nước lạnh. Trích Thủy vội vàng xách một thùng nước lạnh đến châm thêm, tiện tay hắt nước c̣n thừa ra đất. Thiền sư Nghi Sơn không vui trách rằng:

- Nhân địa tu hành, âm đức là bậc nhất. Ông v́ sao không tiếc phước như thế ? Tuy là một giọt nước, tưới cây, cây cũng vui, tưới cỏ, cỏ cũng mừng; nước cũng không mất đi giá trị của nó, v́ sao không tiếc vật như thế ?

Lời răn dạy này khiến Trích Thủy ghi khắc trong long, bèn đổi pháp danh là Trích Thủy.

Lại có lần Trích Thủy dung giấy trắng lau mũi, thiền sư Nghi Sơn cũng thẳng thắn hét:

- Lỗ mùi của anh sao mà trọng đến thế ? Giấy trắng sạch sẽ, được nó đâu dễ, anh thực là pháp tặc tổn đức, tu hạnh ǵ chứ ?

Thiền sư Trích Thủy do thừa hưởng gia phong nghiêm khắc của thiền sư Nghi Sơn, nên về sau lúc tiếp đăi người học, cũng rất là nghiêm cách, có lúc thậm chí đánh người, rất nhiều học tăng chịu không nổi thiền phong mà đánh trống rút lui; chỉ có thiền sư Nga Sơn kiên tŕ ở lại và nói:

- Tăng có ba loại, tăng hạ đẳng dung ảnh hưởng của thầy, tăng trung đẳng vui hưởng từ bi của thầy, tăng thượng đẳng dưới sự rèn luyện của thầy ngày càng thêm mạnh mẽ.

16. Lại Nặng Chăng

Thiền sư Cảnh Hư - Hàn Quốc- mang theo đệ tử mới xuất gia tên Măn Không ra ngoài đi hành khước khắp nơi. Măn Không suốt đường đi càm ràm, phiền v́ hành lỶ quá nặng, luôn xin thầy kiếm chỗ nào nghỉ ngơi, thiền sư Cảnh Hư chẳng chịu, cứ việc hăng hái tiến tới trước.

Một hôm qua một thôn trang, một phụ nữ từ trong nhà bước ra, ông thầy đang đi trước bất chợt nắm chặt hai tay của vị phụ nữ này, bà ta vội kêu lên. Người nhà và hàng xóm của bà nghe tiếng kêu ùa ra nh́n cho là ông Ḥa thượng sàm sỡ phụ nữ, hè vô đ̣i đánh.

 

Thiền sư Cảnh Hư vóc dáng cao lớn lắc đầu không đoái tới mà bỏ chạy, đệ tử Măn Không vác túi hành lỶ cũng chạy theo thầy như bay.

Qua một hồi lâu, chạy qua mấy con đường núi, dân làng không cách nào đuổi kịp hai thầy tṛ. Ở một bên đường núi vắng vẻ, thầy dừng lại, quay đầu, rất quan tâm hỏi đệ tử:

- Lại có thấy nặng không?

- Sư phụ! Thật lạ lùng, vừa rồi chạy không thấy hành lư nặng một chút nào cả !

17. Chân Tướng

Ẩ Thiền sư cảnh Hư, một đêm dẫn một cô gái về chùa, rồi đưa cô ta vào pḥng ḿnh, đóng cửa lại, cùng ăn ngủ với cô trong pḥng, không cho ai quấy rối.

Đồ đệ Măm Không trong ḷng rất bất an, bèn làm gan đến t́m thiền sư Cảnh Hư, vừa đến trước cửa, rơ ràng thấy cô gái tóc xơa bờ vai đang nằm trên giường, dáng thon thả thước tha, sau lưng cũng trắng trẻo mịn màng, mà Thiền sư lại ngồi bên giường mân mê thân thiếu nữ.

Nh́n tận mắt trong ḷng ông giận tức bội phần, không nhịn được, tiến lên to tiếng hỏi:

- Sư phụ ! Thầy làm như thế lại cho là Bậc nhân thiên sư phạm sao? Thầy có xứng đáng với Phật Tổ, đại chúng mười phương không ?

Thiền sư cảnh Hư dừng tay lại, quay nh́n nhẹ nhàn từ tốn đáp:

- Tại sao lại không thể làm mô phạm cho đại chúng ?

Măn Không lất tay chỉ cô gái trên giường, lớn tiếng nói:

- Thầy nh́n đó!

Thiền sư cũng ôn tồn nói:

- Ngươi xem đi!

 

Lúc thầy tṛ nói chuyện, cô gái trên giường đă từ từ quay ḿnh lại. Chỉ thấy cô gái này có bộ mặt, lỗ mũi, lông mi đều vặn vẹo một đống rất đáng sợ, miệng cũng bị thối rữa méo mó hơn một nửa, đang ngước nh́n họ dở khóc dở cười.

Té ra cô gái nằm trên giường là một cô gái hủi.

Lúc ấy, thiền sư Cảnh Hư lấy thuốc trong tay đưa ra trước mặt đồ đệ, thản nhiên nói:

- Đúng vậy, bây giờ ngươi đến thật đúng lúc.Đồ đệ lúc này mới đại ngộ, vội vả quỳ xuống xin thầy tha thứ.

18. Đóng Cửa lại

Có tên trộm vặt trời tối đột nhập vào một ngôi chùa, nhưng lật rương giỡ tráp kiếm cũng chẳng ra vật ǵ đáng tiền để chôm. Bắt đắc dĩ, đành chuẩn bị đi ra. Thiền sư Vô Tướng đang nằm trên giường mở miệng kêu:

- Ê! Anh bạn kia, đă muốn đi th́ xin thuận tiện đóng giùm ta cái cửa!

Tên ăn trộm thoạt tiên kinh ngạc, sau đó bèn nói:

- Té ra ông là người biếng nhác như thế, đến cái cửa mà cũng đ̣i người khác đóng, chẳng trách chùa ông chẳng có một vật nào đáng tiền.

Thiền sư Vô Tướng nói:

- Anh bạn này cũng thật là quá phận, chẳng lẽ muốn lăo già như ta mỗi ngày phải cực khổ kiếm tiền mua cái ǵ đó để anh ăn trộm sao?

Tên trộm biết gặp phải loại ḥa thượng này th́ chẳng c̣n cách ǵ nữa.

19. Giúp Trộm Độ Trộm

Một tối nọ, thiền sư Tân Mộng đang đọc sách tại phương trượng, chợt nghe có tiếng động bên vách tường, liền nghĩ có thể là một chú trộm, bèn kêu thị giả nói:

- Cầm ít tiền này đưa cho anh bạn đục vách đi!

Thị giả chạy đến nhà bên, lớn tiếng nói:

- Ê! Không cần phá hư tường, cho anh ít tiền là được rồi!

Tên trộm vừa nghe, sợ quá quay ḿnh chạy mất.

Thiền sư Tân Mộng bèn trách thị giả:

- Ông sao kêu la lớn tiếng thế! Nhất định thanh âm của ông quá to, làm nó sợ. Đáng thương! Tiền chưa cầm đến mà đă chạy. Trời lạnh như vầy, có thể chưa ăn cơm tối, ông mau đuổi theo đưa tiền cho nó.

Đệ tử hết phép, chỉ đành vâng lời thầy, giữa đêm khuya lạnh lẽo, t́m kiếm khắp nơi chẳng biết tên ăn trộm núp ở xó nào.

***

Lại có một vị thiền ni tên An Dưỡng, đang ngủ nửa đêm, một tên trộm ṃ đến ăn trộm, lấy cắp chiếc mền bông duy nhất của bà. An Dưỡng không có cách nào khác, bèn lấy tờ giấy che lên thân cho ấm.

Tên trộm lúc vội vàng, bị đệ tử phụ trách tuần liêu bắt gặp, hoảng hốt làm cái mền bông vừa trộm được rơi xuống đất. Đồ đệ lượm được biết là mền của Sư phụ, vội vàng mang đến pḥng Thầy, chỉ thấy thiền ni An Dưỡng đang đắp giấy, co người lại run cầm cập. Bà vừa trông thấy cái mền liền nói:

- Ái da! Cái mền này không phải là bị ăn trộm mang đi rồi sao? V́ sao lại đưa trở lại chứ? Đă là ăn trộm trộm rồi, th́ là vật của nó. Mau mau cầm trả cho nó.

Đệ tử bị sư phụ thúc hối quá, phí bao nhiêu sức lực chin trâu hai cọp, mới bắt được chú ăn trộm đă trốn rất xa, nói rơ ư của sư phụ, khăng khăng đưa mền cho nó. Tên trộm cảm động, đặc biệt chạy về chùa sám hối với thiền ni An Dưỡng và nhân đó xin quy y, từ đây cải tà quy chánh.

20. Giống Phân Ḅ

 

Đời Tống, Tô Đông Pha đến chùa Kim Sơn cùng thiền sư Phật Ấn ngồi thiền. Tô Đông Pha cảm thấy thân tâm khoan khoái, thế rồi hỏi thiền sư:

 

- Thiền sư, ông xem dáng ngồi của tôi thế nào ?

- Rất trang nghiêm giống như một vị Phật.

 

Tô Đông Pha nghe xong hết sức khoái chí. Thiền sư Phật Ấn tiếp đó hỏi Tô Đông Pha:

 

- Học sĩ ! Ông xem tư thế ngồi của tôi thế nào ?

 

Tô Đông Pha xưa nay chưa hề bỏ qua cơ hội đùa cợt Thiền sư, lập tức đáp :

 

- Giống một đống phân ḅ !

 

Thiền sư Phật Ấn nghe xong cũng rất cao hứng. Tô Đông Pha nhân Thiền sư bị chính ḿnh ví với phân ḅ, lại không trả lời ǵ, trong ḷng cho là đă thắng thiền sư Phật Ấn, do đó gặp ai ông cũng nói:

 

- Hôm nay ta đă thắng rồi.

 

Chuyện này đồn đến tai em gái ông là Tô tiểu muội, em ông bèn hỏi:

 

-Anh ơi ! Rốt cuộc làm sao mà anh thắng Thiền sư vậy?

 

Tô Đông Pha mặt mày hớn hở, thần thái thơ thới thuật lại.

Tô tiểu muội thiên tư hơn người, tài hoa xuất chúng. Cô nghe Tô Đông Pha đắc ư thuật lại, rồi nghiêm nét mặt nói:

 

- Anh ơi ! Anh thua rồi ! Thiền sư trong tâm như Phật, do đó nh́n anh như Phật, c̣n anh trong ḷng như phân ḅ, do đó anh nh́n Thiền sư mới giống phân ḅ!

 

Tô Đông Pha nghẹn lời, mới biết chính ḿnh công phu tu hành chẳng bằng thiền sư Phật Ấn.


21. Cầu Người Chẳng Bằng Cầu Ḿnh

 

Lúc thiền sư Phật Ấn Liễu Nguyên cùng Tô Đông Pha đi dạo, giữa đường thấy một tượng đá Mă Đầu Quan Âm, Phật Ấn lập tức chấp tay lễ bái Quan Âm.

Tô Đông Pha thấy t́nh h́nh này, không hiểu liền nói:

- Quan Âm vốn là đối tượng để chúng ta lễ bái, v́ sao trên tay Ngài cũng có xâu chuổi như chúng ta rồi cũng chấp tay niệm Phật, rốt cuộc Quan Âm niệm ai ?

Thiền sư Phật Ấn nói:

- Đây cần phải hỏi chính ông.

Tô Đông Pha:

- Tôi làm sao biết Quan Âm lần chuổi niệm ai?

Phật Ấn :

- Niệm Bồ Tát Quán Thế Âm!

Tô Đông Pha:

- Bồ Tát Quán Thế Âm v́ sao phải niệm chính ḿnh?

Phật Ấn:

- Cầu người không bằng cầu ḿnh.

 

22. Con Rận Từ Đâu Ra

 

Có một hôm Tô Đông Pha và Tân Thiếu Du cùng ngồi ăn cơm. Hai người v́ tài hoa rất cao, thường thường bàn luận về đạo lỶ hoặc sở học đều chẳng nhường nhau. Hôm đó đang ăn cơm, vừa lúc có người đi qua, người này nhiều ngày chẳng tắm, rận ḅ đầy người. Tô Đông Pha bèn nói:

- Người đó thật dơ, cáu ghét trên thân đều sanh thành rận!

Tân Thiếu Du khăng khăng lối khác:

- Đâu phải! Con rận là từ vải bông sanh ra.

Hai người đều giữ Ỷ của ḿnh, tranh chấp không xong, liền quyết định đi mời thiền sư Phật Ấn làm người phân xử, xem con rận là do cái ǵ tạo ra, và giao ước người thua phải mời một chầu rượu.

Tô Đông Pha tâm mong thắng tha thiết, lén đến chỗ Phật Ấn, yêu cầu Sư giúp ḿnh. Sau đó Tân Thiếu Du cũng xin Thiền sư giúp. Thiền Sư Phật Ấn nhận lời hết. Hai người đều cho là nắm chắc phần thắng, yên tâm đợi chờ tuyên bố kết quả. Thiền sư b́nh đoán rằng:

- Phần đầu của con rận là từ cáu ghét sanh, c̣n phần chân của rận là từ bông vải sanh ra.

Thiền sư làm một hóa giải tốt đẹp có thơ rằng:

Nhất thụ xuân phong hữu lưỡng ban

Nam chi hướng noăn Bắc chi hàn

Hiện tiền nhất đoạn Tây lai Ỷ

Nhất phiến Tây phi, nhất phiến Đông.

Một cây gió xuân chia hai bên

Cành Nam th́ ấm cành Bắc lạnh

Trước mặt một đoạn Ỷ Tây sang

Một mảnh bay Tây, một mảnh Đông

 

23. Tám Gió Thổi Không Động

Cư sĩ Tô Đông Pha đời Tống quê ông ở Giang Bắc và nhậm chức ở Qua Châu. Giang Bắc và chùa Kim Sơn ở Giang Nam cách một con sông. Ông ta thường cùng thiền sư Phật Ấn trụ tŕ chùa Kim Sơn bàn luận Phật pháp. Một hôm ông tự cảm thấy ḿnh tu hành đă có chỗ sở đắc, bèn viết một bài thơ sai tiểu đồng sang sông đưa cho Thiền sư nhờ Ngài ấn chứng. Bài thơ:

Cúi đầu lễ chư Phật
Hào quang chiếu đại thiên
Tám gió (1) thổi không động
Vững vàng trên ṭa sen
.

Thiền sư đọc thơ xong cầm bút phê hai chữ rồi đưa cho tiểu đồng đem về. Tô Đông Pha nghĩ thế nào Thiền sư cũng khen ngợi về cảnh giới tham thiền và công đức tu hành của ḿnh. Ông vội vàng mở thư ra xem, ông vừa mở thư là thấy hai chữ “đánh rấm” đề trên phong thư. Không cầm được ngọn lửa không tên, ông bèn chèo thuyền qua song hỏi Thiền sư cho ra lẽ.

Thuyền vừa đến chùa Kim Sơn đă thấy Thiền sư đứng chờ ở bờ song. Vừa thấy Thiền sư, Tô Đông Pha tức giận hỏi:

- Thiền sư! Chúng ta là thiện hữu thâm giao, thơ của tôi, sự tu hành của tôi Ngài không khen th́ thôi sao lại chửi tôi ?

Thiền sư tỉnh bơ hỏi lại:

- Ta chửi ôngcái ǵ? Tô Đông Pha đưa hai chử “đánh rắm” trên phong thư cho Phật Ấn xem. Thiền sư cười ha hả:

- Này, chẳng phải ông nói tám gió thổi không động sao? Sao chỉ một cái “đánh rắm” mà phải bay qua sông lúc nữa đêm như thế?

Tô Đông Pha vô cùng hổ thẹn.

Không phải việc ǵ ta cũng nói suông trên cửa miệng là được mà phải thực hành mới có công phu.

( 1 ) Tám gió là chỉ cho cảnh thường gặp trong đời sống hàng ngày như khen, chê … v́ nó ảnh hưởng đến t́nh cảm nên h́nh dung như gió.

24. Đại Thiên Làm Giường

 

Có lần Tô Đông Pha muốn gặp thiền sư Phật Ấn, do đó trước tiên viết thư cho Thiền sư, bảo Thiền sư không cần ra ngoài đón tiếp, như thiền sư Triệu Châu đón tiếp Triệu Vương.

Tô Đông Pha tự cho ḿnh hiểu rơ diệu thú của thiền, thiền sư Phật Ấn phải dùng lễ Tối thượng thừ mà tiếp ông ta – Không tiếp mà tiếp. Nhưng lại thấy thiền sư Phật Ấn ra khỏi cổng chùa nghênh đón, cuối cùng ông nắm cơ hội cười Thiền sư, ông nói:

- Đạo hạnh của Sư không thanh thoát như thiền sư Triệu Châu, tôi bảo Sư không cần đến đón tôi, Sư lại không thoát khỏi thói thường chạy khá xa mà đón tiếp tôi.

Tô Đông Pha cho rằng phen này chắc chắn Thiền sư thua rồi. Ai dè Thiền sư dung một bài kệ trả lời:

Triệu Châu đương nhật khiếu khiêm quang

Bất xuất sơn môn nghinh Triệu Vương

Chẩm tợ Kim Sơn vô lượng tướng

Đại thiên thế giới nhất thiền sàng.

 

Triệu Châu ngày ấy thiếu khiêm cung

Chẳng ra cổng chùa đón Triệu Vương

Đâu giống Kim Sơn vô lượng tướng

Đại thiên thế giới một giường thiền

 

25. Hấp Dẫn Bậc Nhất

Có một nữ thí chủ, gia cảnh giàu có, bất kể tài sản, địa vị, năng lực, quyền lực, và bề ngoài đẹp đẽ đều không ai sánh bằng. Nhưng cô ta lại u uất chẳng vui, ngay cả người để tâm sự cũng không có. Thế rồi cô đến thỉnh giáo thiền sư Vơ Đức, làm thế nào để có đủ sức hấp dẫn, để được mọi người ưa thích.

Thiền sư Vơ Đức bảo cô rằng:

- Cô có thể tùy lúc tùy nơi hợp tác với mọi người, và có đủ long từ bi thương xót như Phật, nói một ít lời thiền, nghe một chút tiếng thiền, làm một chút việc thiền, dùng một chút tâm thiền, như thế cô sẽ trở thành người hấp dẫn.

Nữ thí chủ nghe xong, hỏi:

-  Lời thiền làm sao nói?

Thiền sư Vơ Đức nói:

- Lời thiền chính là nói lời hoan hỷ, nói lời chân thật, nói lời khiêm cung, nói lời làm lợi người.

Nữ thí chủ lại hỏi:

- Tiếng thiền làm sao nghe?

Thiền sư Vơ Đức nói:

- Tiếng thiền là biến tất cả âm thanh thành âm thanh vi diệu. Đem âm thanh nhục mạ chuyển thành âm thanh từ bi. Đem âm thanh phỉ báng chuyển thành âm thanh giúp đỡ, Tiếng khóc, tiếng ồn, tiếng thô, tiếng xấu, cô đều có thể không để ư đến. Đó là tiếng thiền.

Nữ thí chủ lại hỏi:

- Việc thiền làm sao làm?

Thiền sư Vơ Đức nói:

- Việc thiền là việc bố thí, việc từ thiện, việc phục vụ, việc hợp với Phật pháp.

Nữ thí chủ lại tiến một bước nữa hỏi:

- Tâm thiền là dùng cái ǵ?

Thiền sư Vơ Đức nói:

- Tâm thiền là tâm người và ta nhất như, tâm thánh phàm một mối, tâm bao dung tất cả, tâm lợi khắp tất cả.

Nữ thí chủ nghe xong, sửa đổi vẽ kiêu ngạo từ trước, đối với người không c̣n khoe khoang sự giàu có của ḿnh, không c̣n cậy sự đẹp đẻ của ḿnh, luôn luôn khiêm tốn lễ độ, đối với quyến thuộc hết ḷng bảo bọc thương xót, không bao lâu nổi tiếng là “Thí chủ có sức hấp dẫn nhất”

26. Có Thể Lớn Có Thể Nhỏ

Có một tin đồ hỏi thiền sư Vơ Đức rằng:

- Đồng dạng một trái tim, v́ sao tâm lượng có sai biệt lớn nhỏ ?

Thiền sư chưa trả lời trực tiếp, mà bảo tín đồ rằng:

- Mời ông nhắm mắt lại, thầm tạo một ṭa tường thành.

Thế là tín đồ nhắm mắt thầm tưởng, trong tâm vẽ ra một ṭa tường thành. Tín đồ nói:

-Tường thành tạo xong.

Thiền sư:

- Mời ông lại nhắm mắt thầm tạo một sợi lông.

Tín đồ:

- Sợi lông tạo xong.

Thiền sư:

- Ngay lúc tạo ra tường thành. Là chỉ dùng tâm của một ḿnh ông tạo hay là nhờ tâm người khác cùng tạo ra ?

Tín đồ:

- Chỉ dùng tâm một ḿnh tôi tạo.

Thiền sư:

- Ngay lúc ông tạo sợi lông, là dùng toàn bộ tâm của ông tạo ra hay chỉ dùng một bộ phận của tâm tạo ?

Tín đồ:

- Dùng toàn bộ tâm tạo chớ !

Vậy là Thiền sư bèn khai thị cho tín đồ:

- Ông tạo ra một ṭa tường thành lớn, chỉ dùng một cái tâm, tạo ra một sợi lông nhỏ xíu cũng lại dung một cái tâm. Có thể thấy tâm của ông có thể lớn có thể nhỏ đấy!

27. Tướng Quân Sám Hối

Quốc sư Mộng Song có lần đi thuyền qua sông, ngay lúc thuyền rời bến, có một vị tướng quân vác đao, cầm roi lớn tiếng kêu:

- Đợi một chút, lái thuyền chở ta qua với!

Mọi người trong thuyền đều nói:

- Thuyền đă chạy rồi, không thể quay đầu.

Lái thuyền cũng lớn tiếng đáp:

- Xin đợi chuyến sau!

Bấy giờ, thiền sư Mộng Song nói:

- Nhà thuyền, thuyền rời bến chưa xa, cho ông ta phương tiện, quay đầu chở ông ta đi!

Lái thuyền nh́n thấy người xuất gia nói, nhân đó quay thuyền cho vị tướng quân kia lên. Tướng quân lên thuyền rồi, vừa đứng cạnh quốc sư Mộng Song, ông ta nắm roi đánh Quốc sư một cái, mắng:

- Ḥa thượng! Xê ra để chỗ ngồi này cho ta!

Roi này đánh lên đầu quốc sư Mộng Song, máu tươi chảy xuống, Quốc sư không nói một lời và nhường chỗ. Mọi người thấy thế hết sức sợ hăi, không dám to tiếng chuyện tṛ, cùng nói lến với nhau. Thuyền sư đ̣i thuyền chỡ hắn, hắn lại đánh ông ta. Tướng quân đă biết t́nh huống vừa rồi, nhưng vẫn không them xin lỗi.

Thuyền đến bờ, quốc sư Mộng Song theo mọi người rời bến, đến bờ song lặng thinh rửa sạch máu trên mặt. Vị tướng quân ngang tang kia cuối cùng cảm thấy áy náy với quốc sư Mộng Song, liền đến trước quỳ xuống sám hối Quốc sư ngay bờ sông, ông nói:

- Thiền sư! Xin lỗi!

Quốc sư Mộng Song b́nh thản nói:

- Không sao! Người đi ra ngoài tâm t́nh đều không được khỏe.

28. Chiến Sĩ Quốc Gia

Có một lần, một đoàn quân dă chiến tùng sự diễn tập, một số sĩ quan cho rằng đem quân đội ở trong chùa của thiền sư Nga Sơn là kín đáo nhất, và lại đ̣i chùa lo cho ba bữa ăn.

Thiền sư Nga Sơn giao phó cho điển tọa:

-  Cho họ ăn giống như chúng ta, để kết duyên với họ.

Nhân đó đoàn quân này mỗi ngày ba bữa cơm, không có cá thịt, chỉ có rau xanh củ cải, thực t́nh ăn không quen, thế là họ nổi giận. Trong đó có một vị sĩ quan chạy đến, chỉ vào thiền sư Nga Sơn giận dữ trách:

- Ông cho chúng ta là hạng người nào?

Thiền sư Nga Sơn chẳng chút hoang mang nói:

- Ta coi các ông như người của ḿnh.

Vị sĩ quan vẫn trách hỏi:

- Ông lại cứ mỗi ngày nấu một chút rau xanh củ cải chùa thường ăn cho chúng ta ăn sao ?

Thiền sư Nga Sơn từ tốn giải thích:

- Rau xanh củ cải đă là rau ăn hàng ngày, th́ ngày ngày ăn nó cũng không biết ngán.

Vị sĩ quan vô cùng tức giận hét lớn:

- Ông cho chúng ta là hạng người ǵ? Chúng ta là chiến sĩ quốc gia, chẳng tiếc thân, quyết liều ḿnh với quân địch!

Thiền sư Nga Sơn cũng chẳng cần giữ kẻ, lớn tiếng hét:

- Ông cho chúng ta là hạng người ǵ? Chúng ta là Sứ giả chân lư của nhân gian, chúng ta xả bỏ hết tất cả, v́ chính muốn cứu độ chúng sanh.

29. Đến Chỗ Khai Nước Tiểu Mà Tham

Đời Tống, thiền sư Tùng Duyệt ở Giang Tây lúc đi tham học thiền sư Vân Cái Thủ Trí, thưa hỏi chưa được mấy câu, thiền sư Vân Cái Thủ Trí phê b́nh Sư rằng:

- Xem ông tuy là thủ tọa của núi Trường Sa Đạo Ngộ, nhưng nói năng giống như người say.

Tùng Duyệt đỏ mặt tía tai đáp:

- Xin Ḥa thượng từ bi, chẳng tiếc lời chỉ dạy!

Thiền sư Thủ Trí hỏi:

- Ông từng thăm hỏi thiền sư Pháp Xương chưa?

- Học nhân xem ngữ lục của Ngài ḷng đă tham hiểu nên không có đi tham vấn.

Thiền sư Thủ Trí lại hỏi:

- Ông từng hỏi qua thiền sư Động Sơn Khắc Văn chưa ?

Tùng Duyệt không chần chờ trả lời:

- Động Sơn Khắc Văn ư ? Suốt ngày dở dở ương ương, kéo cái quần khai nước tiểu, chẳng thể coi là thiền giả đại đức.

Thiền sư Thủ Trí nghiêm trang dạy:

- Thiền ở chỗ đó ! Ông hăy đến mùi nước tiểu mà tham đi!

Tùng Duyệt thấy thiền sư Thủ Trí nói rất chân thật, bèn y lời chỉ dạy của Thiền sư, đến tham vấn thiền sư Động Sơn Khắc Văn, sau thâm lănh ư chỉ huyền áo, liền cảm tạ thiền sư Thủ Trí:

Thiền sư Thủ Trí hỏi:

- Ông tham vấn thiền sư Khắc Văn ra sao?

Tùng Duyệt thành khẩn cung kính thưa tŕnh:

- Nếu không được Thầy chỉ dạy, đời nay con đă lầm lỗi rồi, nên đến đây lễ tạ.

Thiền sư Thủ Trí nói:

- Lễ tạ cái ǵ ? Lễ tạ mùi khai được rồi.

30. Sao Bị Động Tâm

Thiền sư Ngưỡng Sơn có một đệ tử Tỳ-kheo ni tên là Diệu Tín. V́ sư tri khách trong chùa giải chức. Ngưỡng Sơn sai cô phụ trách công việc tiếp đăi, mọi người trong chùa cũng cho là rất thích hợp; Diệu Tín có khả năng, biết phát tâm và có sức thuyết phục.

Một hôm, có mười bảy tăng hành khước từ Tứ Xuyên đến xin trọ ở chùa, dự bị gặp Ngưỡng Sơn để hỏi đạo. Sau khi ăn chiều, họ rảnh rỗi mới bắt đẫu bàn luận Phật pháp, lúc thảo luận đến vấn đề “phong động phan động”, hăng sai đến nổi không ai chịu ai, âm thanh ồn náo vang đến Diệu Tín. Diệu Tín bèn lớn tiếng mắng:

- Mười bảy tên ngoài cửa kia! Sáng mai lúc lên đường phải trả tiền pḥng, tiền cơm cho rơ ràng!

Sự oai nghiêm của Diệu Tín, chẳng giống đàn bà một tí nào, tăng hành khước lập tức nín khe, không biết phải làm sao mới phải. Diệu Tín lại ra lệnh:

- Không cần tranh chấp, đến trước mặt ta, ta bảo cho các ông!

Mười bảy người bất giác đến trước mặt Diệu Tín, Diệu Tín nói:

- Đă không phải phong động cũng không phải phướn động, sao có thể tâm động?

Nhóm tăng hành khước vừa nghe xong, lập tức sáng mắt, tâm ư khai mở. Mọi người bàn tính, không đợi đến lúc thiền sư Ngưỡng Sơn khai pháp đường nghe pháp thỉnh chỉ dạy, ngày thứ hai toàn thể cáo từ Diệu Tín mà đi.

 

31. Một Miếng Lá Cải

 

Tuyết Phong, Nham Đầu, Khâm Sơn, ba thiền sư kết bạn đi thăm viếng, hoằng pháp khắp mọi nơi. Một hôm, đi ven một con sông, đang tính xem đến chỗ nào khất thực, chợt thất một miếng lá cải c̣n tươi tốt trôi trên mặt nước.

Khâm Sơn nói:

- Các ông xem có lá cải trôi trong ḍng sông, có thể thấy phía trên có người ở, chúng ta trở lại phía trên sẽ có người.

Nham Đầu nói:

- Cọng rau này tốt như thế, để nó trôi đi thật đáng tiếc !

Tuyết Phong nói:

- Dân làng chẳng biết tiếc phước như thế, sẽ chẳng đáng được giáo hóa, chúng ta đi đến thôn trang khác khất thực đi!

Lúc ba người anh một câu, tôi một câu đàm luận, thấy một người đang hớt hải từ phía trên chạy xuống hỏi:

- Sư phụ! Các vị có thấy một cọng cải trôi qua không? Tôi vừa rữa rau, vô ư bị nước cuốn nó đi, nhất định phải kiếm lại, không th́ tiếc lắm.

Ba người nghe xong cười ha hả, chẳng hẹn cùng nói:

- Chúng tôi đến nhà ông hoằng pháp, ở nhờ nhen!

 

34. Một Và Hai

 

Trong lịch sử Phật Giáo Trung Quốc, đạo sĩ Đạo giáo và Pháp sư xuất gia Phật giáo thường hay biện luận, đấu phép. Có một đạo sĩ bảo thiền sư Pháp Ấn:

- Phật giáo các ông làm cách nào cũng chẳng bằng Đạo giáo của chúng tôi. V́ cảnh giới tối cao của Phật giáo là "nhất tâm", là "nhất thừa", là "nhất chân pháp giới", "nhất Phật, nhất Như Lai", cũng là "một", mà Đạo giáo chúng tôi giảng cái ǵ cũng đều là "hai", có thể nói "hai" thắng hơn "một" của các ông, như "càn khôn", "âm dương", đó đều là "hai", thực tại mà nói, "hai" so ra cao minh hơn "một " của các ông. Thiền sư Pháp Ấn nghe xong, làm bộ không hiểu nói:

-Thật vậy sao ? Cái hai của các ông thật có thể thắng hơn một sao ?

Đạo sĩ:

- Chỉ cần ông nói "một" là tôi có thể nói "hai", nhất định thắng các ông.

Thiền sư Pháp Ấn liền co một đùi lên, chậm răi nói:

- Tôi hiện tại dựng một chân, ông có thể đem hai chân co lên được chăng ?

Đạo sĩ câm miệng chẳng nói.

 

36. Lượm nhiều một chút.

 

Thiền sư Đảnh Châu và Sa-di đang đi kinh hành trong sân. Chợt có một trận gió nổi lên, lá cây rơi xuống ào ào. Thiền sư bèn cúi ḿnh, lượm từng chiếc lá lên. Sa-di đứng bên nói:

- Thiền sư! Chẳng cần lượm, đợi sáng mai chúng con quét luôn!

Thiền sư Đảnh Châu không bằng long nói:

- Không nói như vậy được, quét, chẳng lẽ nhất định sẽ quét sạch chăng? Ta lượm thêm một lá, là trên đất sẽ sạch một phần!

Sa-di lại nói:

- Thiền sư! Lá rơi nhiều như thế, Thầy lượm đằng trước, nó rụng đàng sau, Thầy làm sao lượm cho hết?

Thiền sư Đảnh Châu nói:

- Lá rụng không chỉ ở trên mặt đất, lá rụng ở trên đất tâm của chúng ta, ta lượm lá rơi ở trên đất tâm của ḿnh, cúi cùng cũng có lúc lượm hết.

Sa-di nghe xong, cũng hiểu được sinh hoạt của thiền gia là cái ǵ.

 

41. Khóa Hư Không

 

Thiền sư Kim Bích Phong từ khi chứng ngộ rồi, có thể buông bỏ hết mọi duyên tham ái khác, chỉ độc đối với cái bát ngọc dung ăn cơm là yêu thích chẳng rời tay.

 

Mỗi lần trước khi nhập định, nhất định trước tiên đem bát ngọc cất tử tế, sau đó mới an tâm nhập vào cảnh giới thiền định.

 

Có một lần, Diêm vương nhân v́ tuổi thọ của Sư đă hết, liền sai mấy tên tiểu quỷ định đến bắt Thiền sư. Nhưng Kim Bích Phong biết trước giờ chết, định đùa bởn với Diêm Vương, liền nhập vào cảnh giới thiền định rất sâu, nhĩ bụng, xem Diêm vương ông có cách nào. Mấy tiểu quỷ đợi Đông đợi Tây, đợi hết một ngày lại thêm một ngày nữa, mà bắt chẳng được Kim Bích Phong. Mắt thấy không có cách nào tŕnh báo với Diêm vưng, mấy tiểu quỷ bèn hỏi kế thổ địa, xin ông ta giúp cho, khiến thiền sư Kim Bích Phong xuất định.

 

Thổ địa ngẫm nghĩ rồi nói:

 

- Thiền sư Kim Bích Phong này rất thích bát ngọc của ḿnh, nếu như các anh có thể kiếm cách lấy bát ngọc của Sư, tâm Sư lo lắng bèn sẽ xuất định.

 

Bọn tiểu quỷ nghe xong, vội chạy t́m bát ngọc của Thiền sư, hết sức khua động nó. Thiền sư nghe bát ngọc bị khua ra tiếng leng keng, tâm nôn nóng, vội vàng xuất định đến cứu. Tiểu quỷ thấy Sư xuất định, liền vổ tay cười nói :

 

- Hay quá! Hiện tại mời Ngài theo chúng tôi đi gặp Diêm vương nhé!

 

Thiền sư Kim Bích Phong nghe qua, biết rơ v́ tham ái nhất thời mà cơ hồ tiêu hủy hết huệ mạng ngàn xưa của ḿnh, lập tức đập nát bát ngọc, rồi nhập định lại, và để lại một bài kệ :

 

Nhược nhân dục nă Kim Bích Phong

Trừ phi thiết luyện tỏa hư không

Hư không nhược năng tỏa đắc trụ

Tái lai nă ngă Kim Bích Phong

 

Nếu người muốn bắt Kim Bích Phong

Trừ phi luyện sắt khóa hư không

Hư không nếu khóa cho chắc được

Lại đến bắt ta Kim Bích Phong

 

Sau đó nhập vào cảnh giới Niết-bàn vô trụ.

 

46. Cưỡi trâu t́m trâu

 

Thiền sư Trường Khánh Đại An, người Phước Châu, sau khi đắc pháp với Thiền sư Thạch Đầu. Nhân v́ lúc thường đối với kinh điển có nghiên cứu khá sâu, nhưng đối với lư huyền cực tối cao về tâm tánh của thiền đạo, cuối cùng không được cửa vào, thường rất hổ thẹn với thiền sư Thạch Đầu, về sau đặc biệt đi lễ bái thiền sư Bách Trượng Hoài Hải, nói:

 

Học nhân muốn cầu biết Phật, làm sao là phải ?

 

Thiền sư Bách Trượng trả lời :

 

- Thật giống cưỡi trâu t́m trâu.

 

Thiền sư Đại An lại hỏi :

 

- Sau khi biết Phật th́ thế nào ?

 

Thiền sư Bách Trượng lại trả lời :

 

- Như người cưỡi trâu về nhà.

 

Thiền sư Đại An đối với lời giải thích này, tợ hồ không yên tâm hỏi tới :

 

- Chẳng biết phải bảo nhậm thế nào ?

 

Thiền sư Bách Trượng khai thị :

 

- Như người chăn trâu, cầm gậy coi chừng, không cho phạm lúa mạ của người.

 

Thiền sư Đại An nghe xong, y theo đây tu hành, giữ ǵn chính ḿnh, khẳng định chính ḿnh, chẳng hướng bên ngoài đuổi t́m nữa. Về sau cùng với bạn đồng tham là thiền sư Linh Hựu xây dựng Quy Sơn, thiền sư Đại An cày bừa trợ đạo. Sau  khi thiền sư Linh Hựu viên tịch, đại chúng suy cử Sư nhậm chức Trụ tŕ.

 

Cuối đời, thiền sư Đại An trờ về Phúc kiến, trụ viện Di Sơn, suốt ngày ngồi thiền, không nói, không năng chẳng làm việc ǵ cả, đại chúng gọi sau lưng Ngài là thiền sư Lại An (An làm biếng). Như có thiền tăng nói :

 

- Suốt ngày không nói không năng, y hệt cây đá, đó mà là thiền sao ?

 

Một thiền tăng khác nói :

 

- Suốt ngày ngồi yên, đă không lănh chúng tu phạm hạnh, cũng không chỉ đạo làm việc, đây mà là thiền sao ?

 

Cái lười của thiền sư Đại An lại làm nổi lên sự không bằng long của đại chúng. Một hôm Sư tập họp đại chúng, tuyên bố :

 

- Hôm nay, mời đại chúng ngồi thiền suốt ngày theo tôi, không nói không năng, chỉ cần ba ngày, sẽ có thể khiến mọi người biết được chính ḿnh.

 

Mọi người theo thiền sư Đại An tĩnh tọa một ngày, lưng đau, vế nhức. Ngày thứ hai, người người thỉnh cầu, thà cho làm việc, không chịu tĩnh tọa. Thiền sư Đại An lúc ấy mới bảo mọi người :

 

- Lăo tăng ngồi một ngày, hơn cả ngàn năm bận rộn.

 

Đại chúng không nói ǵ.

 

49. Phật Bây Giờ Ở Đâu ?

 

Đường Thuận Tông một hôm hỏi thiền sư Phật Quang Như Mẫn:

 

- Phật từ đâu đến? Chết đi về đâu ? Đă nói thường trụ nay Phật ở xứ mô ?

 

Thiền sư đáp:

 

- Phật từ vô vi đến, chết về vô vi, pháp thân đồng hư không, thường trụ chỗ vô tâm, có niệm về vô niệm, có trụ về vô trụ. Đến v́ chúng sanh, đi v́ chúng sanh. Biển chân như thanh tịnh thể trạm nhiên thường trụ. Người trí khéo tư duy, chớ lại sanh nghi ngờ.

 

Thuận Tông không chịu, vặn hỏi:

 

- Phật sanh ở vương cung, chết ở rừng Sa-la, giảng đạo bốn mươi chín năm, lại nói không thuyết pháp. Núi sông và đất liền, trời đất và nhật nguyệt, thời đến đều mất hết, ai nói chẳng sanh diệt? Nghi t́nh c̣n như thế, người trí khéo giải bày.

 

Thiền sư giải thích thêm:

 

- Thế Phật vốn vô vi, mê t́nh dối phân biệt, pháp thân đồng hư không, chưa từng có sanh diệt. Đủ duyên Phật xuất hiện, hết duyên Phật nhập diệt, nơi nơi độ chúng sanh, cũng như trăng trong nước. Không phải thường hay đoạn, không phải sanh hay diệt, sanh cũng chưa từng sanh, diệt cũng chưa từng diệt. Thấy rơ chỗ vô tâm, tự nhiên không nói pháp.

 

Thuận Tông nghe xong rất vui, đối với Thiền sư càng thêm tôn trọng.

 

50. Tư Lương Chẳng Tư Lương

 

Một hôm thiền sư Dược Sơn Duy Nghiễm đang tọa thiền, có một vị tăng hành khước thấy, bèn hỏi:

 

- Thầy ngồi yên bất động ở đây, suy nghĩ việc ǵ ?

 

- Suy nghĩ chẳng suy nghĩ.

 

Tăng không buông tha, hỏi:

 

- Đă là chẳng suy nghĩ, lại suy nghĩ như thế nào ?

 

-  Chẳng phải suy nghĩ.

 

52. Sanh Tử Do Nó

 

Đời Hău Đường, thiền sư Bảo Phước lúc sắp thị tịch, bảo đại chúng rằng:

 

- Ta gần đây khí lực không c̣n, nghĩ đại khái thời hạn thế duyên sắp đến rồi.

 

Môn đồ đệ tử nghe xong lao nhao nói:

 

- Sư phụ pháp thể c̣n rất khang kiện.

 

- Đệ tử chúng con vẫn cần sư phụ chỉ dạy.

 

- Yêu cầu sư phụ thường trụ thế gian v́ chúng sanh thuyết pháp.

 

Đủ thứ nghị luận bất nhất. Trong đó có một đệ tử hỏi:

 

- Thời hạn nếu đă đến, Thiền sư đi là tốt hay ở lại là tốt?

 

Thiền sư Bảo Phước hết sức an tường, mở lời rất thân thiết hỏi ngược lại:

 

- Ông nói làm sao mới tốt?

 

Vị đệ tử không chút do dự đáp:

 

- Sanh cũng tốt, tử cũng tốt, tất cả tùy duyên mặc nó đi là xong rồi.

 

Thiền sư cười ha hả nói:

 

- Lời ta trong long muốn nói, chẳng biết lúc nào ông nghe trộm mất rồi.

 

Nói xong ngồi kiết già thị tịch.

 

 

53. Nên Im Lặng Chẳng Nên Ồn

 

Viện Linh Thọ có một năm lúc nhập hạ an cư. Lư Vương nhà Hậu hán thời Ngũ Đại, kiên tŕ mờI thỉnh thiền sư Vân Môn và toàn thể đại chúng trong chùa đến cung vua quá hạ. Chư vị pháp sư ở trong cung, được bọn cung nữ lễ kính hỏi pháp, oanh oanh yến yến, nhiệt náo khác thường, Nhất là Lưu Vương chí thành trọng pháp, nên giảng ṭa tu thiền không ngày nào trống. Lăo túc trong chùa cũng đều thích thuyết pháp cho cung nữ và thái giám. Nhưng chỉ có thiền sư Vân Môn ở một bên lặng lẽ tọa thiền, đến nỗi cung nữ không ai dám đến gần mời chỉ dạy.

Có một vị quan viên trực điện, thường thấy t́nh h́nh này, bèn thỉnh thiền sư Vân Môn dạy cho pháp yếu, thiền sư Vân Môn vẫn lặng thinh, quan trực điện không những không cho là bị xúc phạm, ngược lại càng thêm tôn kính, bèn đề một bài thơ ở điện Bích Ngọc rằng:

Đại trí tu hành mới là thiền

Thiền môn nên lặng chẳng nên ồn

Muôn thứ nói hay đâu bằng thật

Thua hẳn thiền môn chẳng nói năng.

 

54. Hóa Duyên Độ Chúng

 

Ḥa thượng Chiêu Dẫn đi lang thang khắp nơi, mọi người cho là vị tăng hành khước. Có tín đồ đến hỏi:

- Nổi giận làm sao sửa?

- Giận dữ do tâm sân mà ra, như thế tốt thôi, tôi đến hóa duyên ông, ông đem giận dữ và tâm sân cho tôi được không?

Cn trai tín đồ rất ham ngủ, cha mẹ không biết làm sao sửa đổi nó. Ḥa thượng Chiêu Dẫn bèn đến nhà họ, đánh thức đứa con đang ngủ:

- Ta đến hóa duyên giấc ngủ của con, con đem giấc ngủ cho tan hen!

Nghe vợ chồng tín đồ cải nhau. Sư bèn đi hóa duyên căi cọ. Tín đồ uống rượu, Sư bèn đi hóa duyên uống rượu.

 

 

55. Không Tiếng Không nghe

 

Tăng quan Cung Phụng Hạo Nguyệt một hôm xin thiền sư Triệu Châu chỉ dạy:

- Thế nào là Đà-la-ni (Mật chú) ?

Thiền sư Triệu Châu chẳng mở miệng, lấy tay chỉ bên phải giường thiền.

Hạo Nguyệt:

- Cái này ư?

Triệu Châu:

- Ông cho cái này không phải là mật chú sao? Tăng lại tụng được đấy!

Hạo Nguyệt:

- Lại có người tụng được sao?

Thiền sư Triệu Châu chỉ qua bên trái giường thiền.

Hạo Nguyệt:

- Cái này ư?

Triệu Châu:

- Có ǵ chẳng đúng, Tăng cũng tụng được.

Hạo Nguyệt:

- V́ sao con không nghe?

Triệu Châu nói:

- Đại đức há chẳng biết: Chân tụng không có tiếng, chân thính không có nghe.

Hạo Nguyệt:

- Nói như thế th́ âm thanh không nhập vào pháp giới tánh rồi.

Triệu Châu:

- Ĺa sắc muốn thấy không phải là chánh kiến, ĺa thanh muốn nghe là tà văn.

Hạo Nguyệt:

- Thế nào là không ĺa sắc là thấy chân chánh, không ĺa thanh là nghe chân chánh?

Thiền sư triệu Châu dùng kệ dạy:

Đầy mắt vốn không phải sắc

Đầy tai vốn chẳng phải thanh,

Văn Thù thường chạm mắt

Quan Âm nhập lỗ tai

Hội ba nguyên một thể

Đạt bốn vốn đồng chân

Đường đường pháp giới tánh

Không Phật cũng không người.

 

 

58. Phật Phi Lai

 

Chùa núi Thê Hà ở núi Thê Hà - Nam Kinh, được tôn là thánh địa sáu triều, đạo tràng danh lam Ngàn Phật.

 

Núi Thê Hà có công tŕnh dùng đá khắc ngàn pho tượng là lớn nhất, ở trên đỉnh núi cao nhất không ai có thể trèo lên, có một pho tượng Phật đứng, trang nghiêm sinh động, người đi qua dưới núi không ai không ngước mắt lên nh́n.

 

Năm 1941, có một tín đồ tham quan núi Thê Hà, thấy tượng Phật trên đỉnh núi, bèn hỏi thiền sư Trác Thành dẫn đường:

 

- Lăo Thiền sư ! Vị Phật đó tên là ǵ ?

 

Thiền sư Trác Thành đáp:

 

- A ! Vị Phật đó tên là Phi Lai !

 

Ư của Lăo Thiền sư là ngọn núi đó rất cao, người ta không cách ǵ mà trèo lên điêu khắc, vị Phật đó phải từ nơi khác bay đến.

 

Tín đồ nghe xong, rất hiếu kỳ hỏi:

 

- Đă là bay đên sao không bay đi ?

 

Thiền sư Trác Thành nói:

 

- Một động không bằng một tĩnh.

 

Tín đồ lại hỏi:

- V́ sao cần "tĩnh" ở đây ?

 

Thiền sư đáp:

 

-          Đă đến đó th́ yên ở đó.

 

60. Chim Về Lạc Tổ

 

Có môt tín sí hỏi thiền su Phật Quang rằng:

- Kinh nói cúng duờng trăm ngàn chu Phật, chẳng bằng cúng duờng một ộạo nhân vâ tâm. Chẳng biêt trăm ngàn chà Phật có lỗi ǵ? Đạo nhân vô tâm câ đức ǵ?

Thiền su Phât Quang dùng kệ đáp:

       - Nhất phiên bạch vân hoành cốc khẩu

         Kỷ đa quy điểu tận mê sào!

        Một mảnh mây trắng ngang miệng hang

        Bao nhiêu chim quên hết đường về tổ

Ư này nói chỉ v́ một mảnh mây trắng mà chim chóc về tổ đều mê mất đường, bay không về nhà. V́ cúng dường chư Phật, đă có đối tượng, ngược lại mê mất chính ḿnh. Cúng dường đạo nhân vô tâm, là dung trí vô phân biệt siêu việt tất cả. Trăm ngàn chư Phật, tuy không lỗi lầm, nhưng do đạo nhân vô tâm mà có thể nhận biết chính ḿnh.

Tín sĩ lại hỏi :

- Đă là chùa Phật thanh tịnh, v́ sao lại gơ mơ, đánh trống?

Thiền sư Phật Quang vẫn dung kệ đáp:

      - Trực tu đả xuất thanh tiêu ngoại

        Miễn kiến long môn điểm ngạch nhân.

        Phải nên đánh ra ngoài vũ trụ

        Khỏi thấy người vượt long môn bị điểm trán.

Đây là ư nói đạo tràng, tự viện thanh tịnh sở dĩ gơ mộc ngư (mơ), đánh trống da, hoàn toàn có nghĩa sâu xa riêng. Như đánh mơ là v́ cá ở trong nước, không nhắm mắt, nên dung mộc ngư để biểu thị sự tinh tấn không lười nhác, đánh trống chỉ v́ tiêu nghiệp, tăng phước. Tiếng mơ trống đạt ngoài bầu trời, hà tất lại chịu khổ luân hồi?

Tín sĩ lại hỏi:

- Tại gia đă có thể học Phật đạo, đâu cần phải xuất gia mặc đồ tu?

Thiền sư Phật Quang lại dung thi kệ đáp:

     - Khổng tước tuy hữu sắc nghiêm than

       Bất như hồng hộc năng cao phi ?

      Chim công tuy có sắc làm đẹp than

      Không bằng thiên ngà có  thể bay cao.

Đây ư là nói tại gia tu hành cố nhiên rất tốt, nhưng trọn không bằng người xuất gia tu hành có thể tinh chuyên một mực. Vẻ đẹp của công tuy dễ xem, trọn khiông bằng chim nhạn có thể bay caọ.

Đám mây nghi ngờ trong long tín sĩ được thiền sư Phật Quang quét sạch.

 

64. Cần phải chính ḿnh

 

Có một tín đồ hỏi thiền sư Triệu Châu:

Xin hỏi thiền sư, tham thiền thế nào mới có thể ngộ đạo ?

 

Thiền sư Triệu Châu bị hỏi, lập tức đứng lên nói:

 

- Ta muốn đi tiểu !

 

Nói xong đi vài bước lại quay đầu bảo tín đồ:

 

- Ông xem ! Đi tiểu là việc nhỏ như thế, lại cần phải chính tôi đi, người khác không thể thay thế.

 

67. Quốc Sư Là Báu

 

Quốc sư Huệ Trung là nguời Triết Giang, hiệu là Quang Trạch, là đệ tử của Lục Tổ đại sư Huệ

Năng. Năm hai mươi sáu tuổi vào hang Đảng Tử ở Hà Nam, tu hành bốn muoi năm, Được vua sắc đến chùa Long Hưng ở Nam Duong. Huyền Tông, Túc Tông, Đại Tông đều từng mời thỉnh Sư vào nội cung thuyết pháp.

 

Một hôm, Đại Tông mời Sư đến gặp một nguời, vị nhân sĩ này tự xưng là Thái Bạch Sơn Nhân, chẳng nói họ tên, tuổi tác, quê quán chân thật. Đại Tông bèn bảo quốc sư Huệ Trung:

 

Nguời này tự nhận là kỳ nhân một thời, rất có kiến giải, kính mời quốc sư khảo nghiệm.

 

Quốc sư Huệ Trung trước tiên ngắm Thái Bạch Sơn Nhân, sau đó hỏi:

 

- Bệ hạ nói ông là một dị sĩ, xin hỏi ông có sở trường ǵ đặc biệt?

 

Thái Bạch Sơn Nhân nói:

 

- Tôi biết núi, biết đất, trên biết thiên văn, dưới biết địa lỶ, làm văn nhận chữ, không ǵ chẳng tinh thông, và sở trường là đoán mệnh.

 

Quốc sư Huệ Trung nói:

 

- Xin hỏi Sơn Nhân: Núi Thái Bạch mà ông ở là núi trống hay núi máỉ

 

Lời này vừa buông, Thái Bạch Sơn Nhân mờ mịt không biết đáp ǵ. Quốc sư Huệ Trung lại chỉ đất hỏi:

 

- Xin hỏi đây là đất ǵ?

 

Sơn Nhân nói:

 

- Tính một cái là có thể biết.

 

Quốc sư Huệ Trung lại vẽ trên đất một chữ nhất ( ), hỏi:

 

- Đây là chữ ǵ?

 

Sơn Nhân đáp:

 

- Chữ nht.

 

Quốc sư Huệ Trung không chịu, sửa lại lời ông ta, bảo:

- Trên đất ( ) thêm chữ ( ) phải nói là chữ vuong ( ? ), sao lại là chữ nhất ( ). Bây giờ ta lại hỏi ông, vậy ba bảy cộng lại là bao nhiêu chữ số?

 

Sơn Nhân trả lời:

 

- Ba bảy là hai mươi mốt, người nào không biết?

 

Quốc sư Huệ Trung nói:

 

- Ba và bảy hợp lại là mười, làm sao nhất định sẽ là hai mươi mốt ?

 

Đại Tông ở bên cạnh rất vui, nói:

 

- Trẫm có quốc vị không đủ là báu, trẫm có Quốc sư, Quốc sư là báu!

 

70. Một bộ áo nạp

 

Thiền sư Vô Quả ở trong hang sâu một ḷng tham thiền, hai mươi năm đều do hai mẹ con nhà nọ hộ pháp cúng dường. V́ chưa đuợc sáng tâm, Sư thầm sợ tín thí khó tiêu nên định ra khỏi núi t́m thầy học đạo để rơ việc lớn sanh tử. Mẹ con hộ pháp yêu cầu Thiền sư lưu lại thêm mấy ngày để họ may một bộ áo nạp cúng Thiền sư.

 

Hai mẹ con về nhà, lập tức cắt may, cứ một mui kim niệm một câu A Di Đa Phật. Làm xong lại gói bốn đính bạc h́nh móng ngựa, cấp cho thiền sư Vô Quả làm lộ phí. Thiền sư nhận hảo Ỷ của hai mẹ con, chuẩn bị sáng mai bắt đầu xuống núi. Đêm đó vẫn ngồi thiền dưỡng hơi thở, chợt đến nửa đem, có một đồng tử áo xanh, tay cầm một lá cờ, theo sau có mấy người thổi trống kèn đi đến, nâng một hoa sen rất lớn đến trước mặt Thiền sư. Đồng tử nói:

 

- Mời Thiền sư lên đai sen !

 

Thiền sư nghi thầm:

 

- Ta tu công phu thiền định, chưa tu pháp môn Tịnh độ, cho dù hành giả tu tập pháp môn Tịnh độ, cảnh này c ũng chẳng thể đuợc, sợ là cảnh ma.

 

Thiền sư Vô Quả không thèm để ư đến, đồng tử lại hai ba phen mời thỉnh, nói chớ lầm qua. Thiền sư Vô Quả  bèn thuận tay cắm cái khánh lên đài sen. Không bao lâu đồng tử và các nguời chơi nhạc, bèn nổi trống kèn mà đi.

 

Sớm ngày thứ hai, lúc Thiền sư muốn lên đường, hai mẹ con nhà kia lại cầm một cái khánh đến hỏi thiền sư Vô Quả:

 

- Đây là vật Thiền sư bị mất phải không? Chiều qua con ngựa mẹ trong nhà bị đọa thai, mă phu dùng dao mổ ra thấy cái khánh này, biết là của Sư, nên đem trả lại chỉ là chẳng biết v́ sao lại lọt vào bụng ngựa ?

 

Thiền sư Vô Quả nghe xong toát mồ hôi, bèn làm bài kệ:

 

Một bộ áo nạp một tấm da

Bốn đính nguyên bảo bốn cái vó

Nếu định lực lăo tăng chẳng sâu

Đa làm con ngựa nhà bà.

 

Nói xong bèn đem áo và bạc trả lại cho hai mẹ con, rồi từ biệt lên đuờng./-

 

 

76. Ân t́nh

 

Đời Tống, ở Nam Khang, Giang Tây có đại sư Hiểu Thuấn, họ Hồ, đắc pháp với thiền sư Hiểu Thông. Đại sư Hiểu Thuấn tánh t́nh cương trực, tu tŕ nghiêm cẩn, chẳng thích hỏi đến việc đời, mỗi ngày tu tŕ có thời khóa biểu nhất định. Mọi việc lớn nhỏ đều tự ḿnh làm lấy, không để nhọc đến người khác, rất được đại chúng kính mến.

Lúc Ngài trụ tŕ chùa Thê Hiền ở Lô Sơn, v́ cự tuyệt viên thái thú địa phương đ̣i chặt cây đại thọ sau chùa, cuối cùng bị người hăm hại bức bách bắt phải hoàn tục. Đại sư Hiểu Thuấn liền đến kinh thành để bái phỏng thiền sư Đại Giác Hoài Liễn đang trụ tŕ thiền viện Thập Phương Tịnh Nhân theo lệnh vua.

Lúc đại sư Hiểu Thuấn đi đến Sở Châu, gặp tuỳết xuống, không cách ǵ tiến bước, liền tạm trú ở lữ điếm. Đến chiều có người khách mang gia nhân vào quán trọ. Vừa thấy Đại sư, ông ngạc nhiwên biến sắc, đảnh lễ sư một cách chí kính, đại sư hỏi ông ta là ai, ông ta nói:

- Quá khú lúc ở Đông Sơn, con là người hầu của Đại sư, họ Tống tên Vinh, từng được Thầy dạy bảo nghiêm cách, nay thành đạt chút đỉnh, đều nhờ ơn Đại sư.

Đại sư kể cho ông ta việc ngộ nạn của ḿnh, Tống Vinh nghe xong than thở không thôi. Sáng hôm sau, Tống Vinh liền chuan bị cơm nước cúng dường đại sư Hiểu Thuấn, và đưa năm lượng lộ phí, lại sai một gia nhân đến rồi thưa Đại sư:

- Người này thường qua lại ở kinh thành, đường đi rất quen thuộc, Đại sư đi lần này chẳng cần lo lắng.

Nhờ sự giúp đỡ của Tống Vinh, đại sư Hiểu Thuấn cuối cùng ggặp thiền sư Đại Giác Hoài Liễn, lại nhờ Thiền sư nhiều cách giúp đỡ, cuối cùng được Hoàng thượng ban pháp "miễn lỗi làm Tăng", trù tŕ tại chùa Thê Hiền.

 

81. Tội của ai ?

 

Có một vị cư sĩ đi tản bộ bên sông, thấy một người chèo thuyền đảy chiếc ghe trên băi sông xuống nước, chuẩn bị chở khách qua sông. Lúc ấy có một thiền sư đi qua, cư sĩ bèn bước tới hỏi:

- Xin hỏi Thiền sư, vừa rồi người chèo ghe đảy thuyền rời bến khiến cho loài cua, tôm, ốc trên băi cát bị đè chết vô số. Văy là tội của khách đi ghe ? Hay là tội của người chèo ghe ?

Thiền sư không cần suy nghĩ đáp:

- Không phải tội người qua đ̣, không phải tội người chèo đ̣.

Cư sĩ không biết, hoài nghi hỏi lại:

- Cả hai đều vô tội, như văy th́ tội của ai ?

Thiền sư trừng mắt, lớn tiếng:

- Là tội của ông !

 

84. Từ Bi

 

Có ba anh em,tuy không xuất gia nhưng thích tham thiền. Do đó theo học với thiền sư Pật Quang. Lâu ngày v́ muốn t́m cảnh ngộ cao hơn, mới hẹn cùng nhau đi hành khước.

Một hôm, vào lúc trời chiều, tá túc ở một thôn trang, gặp ngay phụ nữ nhà này vừa chết chồng, nuôi một đàn con bảy đứa. Ngày thứ hai, lúc ba an hem sắp lên đường, người em út bảo hai anh:

Các anh đi tham học nhen! Em quyết định ở lại đây không đi nữa.

Hai người anh thấy em ḿnh đổi nết rất bất măn; cho rằng thật không có chí khí, ra ngoài tham học, mới thấy một góa phụ, đă động tâm lưu lại; giận quá phất tay áo mà đi. Người phụ nữ mới góa này phải một ḿnh nuôi nấng bảy đứa con nhỏ dại, thật chẳng phải chuyện dễ, may có vị sư đệ này t́nh nguyện giúp đỡ.

Cô ta thấy sư đệ thứ ba là một nhân tài, bèn tự nguyện kết thân. Sư đệ thứ ba nói:

- Chồng cô mới chết chưa lâu, chúng ta kết hôn liền thật là không tốt, cô nên thủ hiếu với chồng ba năm rồi hăy nói chuyện này.

Sau ba năm cô nọ đưa ra yêu cầu kết hôn, sư đệ này lại nói:

- Nếu như tôi với cô kết hôn, thật là có lỗi với chồng cô, để tôi thủ hiếu với ông tab a năm đă !

Sau ba năm cô nằng lại yêu cầu kết hôn, sư đệ này một lần nữa khéo léo cự tuyệt:

- V́ muốn tương lai của chúng ta được hạnh phúc mỹ măn, không hổ thẹn trong long, chúng ta cùng v́ chồng cô mà thủ hiếu ba năm rồi kết hôn !

Ba năm, ba năm, lại ba năm, trải qua chín năm, con trai, con gái nhỏ xíu nay đă lớn khôn, sư đệ thấy long giúp người của ḿnh đă hoàn thành, liền từ biệt người đàn bà nọ, một ḿnh lên đường cầu đạo.

 

86. Thiền Không Phải Hỏi Đáp

 

Có một vị thiền sư viết hai câu nói muốn cho đệ tử tham cứu. Hai câu đó là:

‘Trời mưa miên man hai người đi, tại sao trời không ướt một người ?’

Bọn đệ tử được hai câu liền bàn tán xôn xao.

Người thứ nhất nói:

- Hai người đi dưới mưa, có một người không thấm nước mưa, đó là v́ hắn mặc áo mưa.

Người thứ hai nói:

- Đó là một trận mưa cục bộ. Có lúc ngay trên lưng ngựa mà một bên ướt, một bên khô. Hai người đi dưới mưa, mà một người không thấm mưa, lại khô quep, đó có ǵ kỳ lạ.

Đệ tử thứ ba đắc ư nói:

- Cả hai anh đều sai hết, rơ ràng là mưa miên man, làm sao nói là trận mưa cục bộ được ? Đó nhất định là có một người đi dưới hiên nhà.

Cứ thế anh một câu, tôi một câu, ai cũng dường như có lư, mà khôn g có cái nào xong.

Cuối cùng, Thiền sư thấy thời cơ đă đến, mới vén mở chỗ mê:

- Các người đều chắp chặt ở câu ‘không ướt một người’ mà lại cũng chắp chặt đến chỗ quá tệ hại, đương nhiên tranh luận không dứt. Do tranh luận mà khoảng cách chân lư càng lúc càng xa. Kỳ thật chỗ nói: ‘không ướt một người’, không phải cả hai người đều bị ướt

sao ?