Truyện Ngắn RỪNG MẮM

Bnh Nguyn Lộc
*

 

Chim đang bay lượn bỗng đứng khựng lại, khiến thằng Cộc thch ch hết sức. N theo di con chim thầy bi từ ny đến giờ, chờ đợi ci pht ny đy.


Thật l huyền diệu, sự đứng yn được một chỗ trn khng trung, trng như l chim ai treo phơi kh ngoi sn nh.


Chim thầy bi nghing đầu dm xuống mặt rạch giy lt rồi như bị đứt dy treo, n rơi xuống nước mau lẹ như một hn đ nặng. Vừa đụng nước n lại bị bắn tung trở ln như một cục cao su bị tưng, mỏ ngậm một con c nhỏ.


Cộc ngửa mặt ln trời để theo ng cu kỳ dị v ti tnh ấy nữa, nhưng mắt n bị ngọn dừa nước bn kia bờ rạch nu lại.


- Trn một tu dừa nước, một con chim thằng chi xanh như da trời trưa thng ging, đang yn lặng v bền ch rnh c.


Trong thế giới bn lầy m thằng Cộc đang sống, ai cũng l ng cu c, từ ng nội n đến những con sinh vật nhỏ mọn quy tụ quanh cc ngọn nước.


Mu xanh của chim thằng chi đẹp khng c mu xanh no snh kịp. Sự bền ch của n cũng chỉ c sự bền ch của cc lo c sầu no l ngang vai thi, ci bền ch nhn rất dễ m, nhưng m nhứt l mũi tn xanh bắn xuống nước nhanh như chớp, mỗi khi thằng chi trng thấy con mồi.


Thặng Cộc l một đứa b bạc tnh. Một đn c lng bng bay qua đ, chỉ lm cho n qun thằng chi ngay. L v đầu c chơm chởm những cọng lng bng, nhắc nhở n những kp v ht bội gắn lng trĩ trn mo kim khi m n đ mộ cch đy năm năm, hồi gia quyến n cn ở trn lng.


Hồi ấy n sướng lắm. Quanh nh n, c hng trăm nh khc, c vườn cy tri, c nước ngọt quanh năm, c trẻ con để n lm bạn, để n đa giỡn với.


Nhưng khng hiểu sao một hm, ta m n bn chiếc chi l đi, rồi ng nội n, ta n, m n v n, một đứa b mười tuổi ko nhau xuống một chiếc xuồng cui, một thứ xuồng to m người ta gọi l xuồng mẹ, ghe con, rồi họ đi lang thang từ rạch hoang vắng ny đến kinh hiu quạnh nọ, v rốt cuộc dừng bước nơi ci x khng người ny m ng nội n đặt tn l xm ổ Heo.


Nghĩ đến những năm cũ, thằng Cộc bỗng nghe thm người v cng, thm cn hơn l thm một tri xoi ngọt, một tri khế chua m từ năm năm nay n khng được nếm.


Những người di cư năm nọ trn chiếc xuồng cui, vẫn cn sống đủ cả. Những chiều nghi ngt sương từ đất lầy bốc ln, v những đm mưa go gi h, những người ấy thường kể chuyện cho Cộc nghe, những chuyện ma, rợn c như ăn phải tri bần chua. Nhưng dầu sao, Cộc cũng thch người khc hơn, cũng như n thch vườn tược sầm uất hơn cảnh rừng trm tối mịch hoặc cảnh đồng khng bt ngt ở đy. ở đy, cho đến tiếng ch sủa, tiếng g gy n cũng khng nghe từ lu.

 

Con ch săn v mấy con g giống mang theo đ ng lăn dng ra m chết ngay trong thng mới tới. Thặng Cộc ngạc nhin m thấy sao người vẫn khng chết trong kh hậu tn c nầy: nng, ẩm, cn muỗi mng th quơ tay một ci l nắm được cả một nắm đầy.


Chưa bao giờ mong mỏi của Cộc được thỏa mn mau lẹ như hm nay. N vừa thm người th tiếng h của ai bỗng vẳng ln trong rừng rậm, rồi tiếp theo đ l tiếng cho khua nước:



Hờ ơ... thng ba cơm gi ra hn.
Muốn ăn trứng nhạn phải ln hang mai.


Mũi xuồng cui l ra khỏi khc quanh của con rạch, v trn xuồng chồng cho li, vợ ngồi khng trước mũi m h. Cặp vợ chồng ny Cộc quen mặt mấy năm nay, nhưng khng biết họ từ đu đến. N chỉ biết họ ra biển để bắt cua v ba kha, một năm mấy kỳ. Nghe tiếng người lạ ni, nhứt l nghe ht, Cộc sướng như c lần ta n cho n ăn một cục đường từ nơi xa mang về.


Th l khng được ăn, chớ cn ăn một cht xu th ci vị của mn ăn cn chọc thm hơn bao giờ cả. Nn chi Cộc nhn xuồng cho khuất dạng th xy lưng tức khắc để chạy ln ổ Heo.


Trọn vng ny, ng nội n đ đặt tn l ổ Heo nhưng ring trong gia quyến n th ổ Heo chnh hiệu l một ci g xa ở tận trn kia, cch m rạch đến hai dặm h.


Số l hồi trước, ngy đầu tới đy, ng nội n với ta n đi kiếm đồ ăn trong rừng, đ gặp nơi đ một ci ổ heo rừng.


Cả ổ heo đều bị st hại hm đ v canh tc của gia quyến n về sau ny đ đuổi th dữ đi xa. Tuy nhin, đề phng chng trở về, ng nội n đ cấm n ln ổ Heo một mnh.


Thằng Cộc lại thch ln đ, ban đầu chỉ v ổ Heo c sức quyến rũ như một tri cấm. Nhưng về sau, n đ gặp người ở nơi đ.


Đ l vi người đờn ng v đờn b, ni l ở xa lắm, cch đ một ngy đường sng, đờn ng th đến để gc cuốc, gc nhan sen, cn đờn b th để nhổ bồn bồn về lm dưa bn.


Đ l những người bạn b mật của n, n giữ kn khng cho nh n biết. Họ hay kể chuyện xm lng, chuyện đm cưới, đm ma, đm ht, đm cng đnh, tm lại tất cả sanh hoạt của lng mạc từ lu Cộc khng thấy v ngậm ngi tưởng đến như nhớ những kỷ niệm xa xi.


Cộc chạy qua khỏi ruộng nh, v đứng lại nghỉ mệt. N mệt lắm v n chạy dưới nước v dưới bn mặc dầu la đ đến ma gặt.


Năm xưa, gia quyến n đến đy vo cuối thng ging, sau khi cng ng vải xong ở qu cũ.


ng nội n với ta n đốt rừng trm từ ngoi bờ rạch. Gi thổi v rừng v lửa như con vật khổng lồ, đ tp một ci vo khối thịt xanh um của biền rừng trm ny. Thnh ra ruộng nh n mang một hnh trn kỳ dị, khng trn đều đặn v khng ai chỉ huy được sự chy rất l rắn mắt của ngọn lửa.


Cộc nhn ruộng mnh một hơi rồi cười khan ln. Đm rừng bị khot một lỗ để lm ruộng, trng như đầu tc trẻ con được mẹ cạo, nhưng mới cạo c một mảng th c chuyện gấp, bỏ dở cng việc, đứa b bị chng bạn chế nhạo l đầu ch tp.


La ruộng chn, cy la cao qu, ng rạp xuống để li trăm ngn gốc trm ln, trng như ai đng cọc để cất nh sn; năm xưa đốt rừng nhưng khng đủ sức đnh những gốc trm tươi ri khng chy được nầy, ta thằng Cộc dnh cấy la giữa những gốc ấy, mi cho đến ngy nay m gốc vẫn chưa mục. Ta n ni mười năm nữa trm chết cũng vẫn cn đưa cẳng ln như vậy.


Sau lưng Cộc l những rặng trm bị chy sm dưới trận lửa khai hoang, khng chết ngay, nhưng "Chết Nht", cứ mỗi năm chết lần mn thm vi mươi cy.

 

Mấy hng trm đầu nm đen v trụi nhnh như cột nh chy, căm hận nhn chiếc chi l xa tt m dưới m rạch đang chứa chấp kẻ th đ lấn đất của chng, đ st hại chng.


Sau đ, rừng chm dy mịt, chằng chịt những dy bng bong, dy choại b từ thn cy nầy qua thn cy khc.


Thằng Cộc lắng tai nhưng khng nghe tiếng động no cả. N đnh bạo chen qua những cy bnh bt, cy rn, mọc xen với trm, để đi tới đch.


Một ổ chồn cộc bỗng chạy qua trước mặt n khua ln một ci roạch, lm n giựt mnh, nhưng tiếng người trn ổ Heo cch đ chừng hai hng cy gip n vững dạ.


Tiếng đờn b hỏi:


- Anh hổng sợ thằng Mi hay sao?


Tiếng đờn ng đp:


- Thằng Mi th qua cho một loi l nho hớt.


Cộc vẹc cỏ, l, đi mau đến đ v khi n chun ra khỏi khối xanh th hai người c mặt trn g ổ Heo sợ hi ngồi dang xa ra. Người đờn ng gc cuốc l người quen, người đờn b nhỏ bn th lạ hoắc. Chị ny trẻ đẹp hơn tất cả những chị n quen biết từ lu.


Người đn ng trấn tĩnh lại ngay, ngoắc n lại m hỏi:


- Muốn về trn hay khng Cộc? Muốn th đi theo chị Hai mầy đy, chị c một đứa em gi ngộ lắm.


Trong khi thằng Cộc mắc cỡ đỏ ta tai th chị đờn b hỏi anh kia:


- ở miệt ny c người sao anh?


- Chỉ c một nh thi. Mới tới đy chừng năm năm.


- Quen hay lạ?


- Lạ. Họ ở trn Sa Đc lận.


Chị đờn b an lng, vui lại được v ni với Cộc để mua lng kẻ đ bắt chợt việc thầm ln của chị:


- Em của chị khng bao giờ chịu về lm du một chỗ như vậy. Em c muốn th phải ở rể thi.


Rồi hai người lớn cười ngặt nghẹo với nhau.


Thằng Cộc mới mười lăm, nhưng cao lớn gần bằng người đn ng kia. Mnh trần của n nổi u nổi nần những bắp thịt rắn như nắm bằng đất st gắn vo đ rồi nung cho đen v cứng.


Sự nẩy nở của thn thể n đi song đi với sự trưởng thnh của đời sống sinh l bn trong n. Năm nay n đ bắt đầu bng khung mỗi khi chiều xuống, mặt trời đốt chy đỏ đầu rừng trm trầm thủy trước nh. Nhưng sống c đơn ở đy, n khng biết chuyện trai gi như vậy l xấu đến mức no v phải c thi độ lm sao nn bối rối lắm.


Chị đn b nắm tay n, rị n ngồi xuống bn cạnh chị, vỗ ln đầu n rồi dỗ ngọt:


- Chị khng ăn thịt em rể chị đu m sợ. My m về trển lm ruộng th ai cũng ưa. Lm rể c cng ba năm th m chị gả con Thi cho mầy liền. Ni thiệt đ m.


- N muốn trốn để theo qua dữ lắm, người đn ng ni, nhưng n cn ngại.


- Ngại g?


- Th lo sợ ci việc xa xi, đất lạ đ m.


- Em n, chị đn b lại hỏi, nh c mấy người?


- Bốn người.


- Ai với ai?


- ng nội ti, ta ti, m ti với ti.


- Lm mấy cng đất?


- Hồi đ bốn cng, by giờ mười cng.


- Gặt được mấy giạ mỗi ma?


- Tm giạ.


Chị đn b cười ngất một hơi rồi day lại hỏi nhn tnh:


- Trời ơi, ruộng g m mười cng đất chỉ gặt được c tm giạ thi?


Người đn ng khng cười, đp:


- Đất nước mặn no mới khai hoang cũng như vậy hết.


- Rồi lấy g m ăn, em nhỏ?


- Ta ti đi đổi la thm, ở đu khng biết, xa lắm.


- Đổi bằng g?


- Bằng c kh. Với lại nhiều khi ăn ra, ăn rắn trừ cơm. ở đy ra nhiều như kiến. Đốt rừng rồi đn trn đầu gio một ci l chng n lạch cạch chạy trốn, bắt khng kịp lận.


Chị đn b tỏ vẻ i ngại một hơi rồi ni:


- Ny giờ chị ni chơi đ. Nhưng khng biết tnh cảnh của em, chị thật bụng thấy l em cần đi theo chị, hoặc theo anh đy cũng được.


Chị ta với tay ra sau lưng lấy bầu nước ngọt, mở nt rồi ngước mặt ln trời, rt nước vo miệng. Chị nuốt ừng ực vi ci rồi ni:


- Em c được ăn ch lần no khng?


- Khng, từ năm năm nay rồi. Cch đy một ngy đường khng c nh của ai cả, khng c qun, tiệm g hết. Với lại cũng khng c tiền.


- ở Sa Đc sao lại khng v Thp Mười m nh xuống U Minh ny?


- Tui cũng khng biết tại sao? ở Thp Mười dễ chịu hơn hả.


- Chị cũng khng biết. Chỉ biết đất hoang ở Thp Mười gần qu cũ của em hơn. Qu em ở Cao Lnh hay khng?


- Gần.


- Em c nhớ xoi Cao Lnh hn?


- Tui lạy chị, đừng c nhắc ch, nhắc xoi nữa tui thm muốn chết đi. Năm năm nay, tui khng biết mn ngọt l g. Mấy cy chuối trồng sau nh cũng chết queo v đất cn mặn qu. Năm nay một cy trổ buồng, chắc tui sẽ được ăn ngọt đấy. y ch! Trưa rồi chắc tới bữa cơm, thi tui về nh, anh chị?


- ừ về, mai mốt lại ln đy nữa nh?


- Xuồng anh chị ở đu?


- Dưới kia. Nhổ bồn bồn ở dưới ấy, nhưng ln đy cho kh ro để ăn cơm trưa m! Em Cộc n, em của chị ngộ lắm, trắng lắm nghe khng?


Chuỗi cười của hai người nhơn tnh ấy đuổi theo lưng Cộc khiến cho n trong giy pht khng muốn về nh nữa.


Ra khỏi rừng trm rm mt, mắt Cộc bỗng dưng như đổ ho quang trước nh nắng thng mười. Khng kh bị đốt chy đang rung rinh như nước xao, v n tưởng chừng như mi l nh n, đen thui dưới kia, sắp chy đến nơi.


Thằng Cộc về tới nh, th cơm trưa đ dọn.


- Mầy đi đu m tới đứng bng mới về? M Cộc hỏi.


- Ti đi lượm lng chim lng .


- Lng đu?


- M kiếm hoi hổng c.


- Mồ tổ cha mầy, nhiều chuyện. Chim lng đời xưa chớ đời nay đu cn nữa. Mai gặt nghe khng? Ăn cơm khuya rồi xuống đồng chớ đừng đi đu hết.


Cả nh lặng lẽ ngồi quanh mm cơm, khng ai ni với ai lời no. Những người nầy, sống biệt tch ở đy lu ngy rồi, đ gần biến thnh khẩu v thi quen.


Ring thằng Cộc, sự cần ni của tuổi thơ đang ln mạnh lắm như cần chạy nhảy, cần ăn uống vậy. Cu chuyện hồi ny trn g ổ Heo khiến n cng bắt mi ni thm, nn nn khng được, n hỏi ng nội n.


- Nội n, hồi ti mới tới, giữa ma nắng, mnh uống nước g tui qun rồi?
N hỏi như vậy v n vừa nhn ra ci giếng bn h v nhớ ra l giếng đ ngọt nước hm ma nắng trước, mặc dầu đ được đo năm năm rồi.


- Uống nước đọng trn lung, trn rừng chớ nước g.


- Sao mnh lại tới đy ng nội?


- Đ ni cho mầy biết rồi. Trn xứ, mnh khng c ruộng lm cng khổ cả đời.


- ở đy, mnh c ruộng, nhưng cũng khổ cả đời. ng nội thằng Cộc lm thinh. N nhn ng nội n rồi chợt nhận ra năm nay ng cụ gi qu. Tc ru ng cụ đ trắng bng. Nhớ ra ng cụ thường than mnh chết ngy no khng biết chừng, thường than mnh nhớ mồ mả ng b qu, n bi ngi thương ng, nn dm ra sn để qun.


Bấy giờ bng bốn nồi rau đ trn vnh, chỉ rằng thật đng ngọ. Bốn ci nồi bể ấy, hn thế m rất nhiều cng dụng đối với gia đnh n.


Để trnh nước mặn trn bờ ngập sn, ta n đ đng mười hai cy cọc, lm thnh bốn ci gi ba chơn tro như gi trống của bọn đờn thổi đm ma. Trn mỗi gi đặt một ci nồi lủng đt, v trong nồi để đầy đất ta n mang từ xa về. Đất ở đy mặn cht dng khng được. Hnh ớt, rau răm, rau m om được trồng trong mấy vườn cao đẳng đ. Đ l bốn thứ tối cần, đất mặn bao nhiu cũng phải lập thế m trồng cho được khng thi khng c mn gia vị no để ăn c nữa.


Bốn miệng vườn cao đẳng v t hon lại l chiếc đồng hồ của nh ny vo ma kh. Cứ xem bề di của bng gi l tnh giờ được ngay v khi bng nồi trn vụm che mất bng gi l đng ngọ ngay bon.


Nhn sn một hơi, nhai nuốt hết cơm, n day v hỏi ta n:


- Năm nay mnh gặt cỡ bao nhiu ta?


- Nhờ ng b, đất nước, được hăm lăm giạ l t lắm.


- Cũng chưa đủ ăn.


- Đủ g m đủ, m n ni - nh mnh phải ăn trăm rưỡi l số cht.


- Với lại, ta thằng Cộc trở vo cu chuyện tại la nng Cụm thất gạo lắm. Năm tới tao gieo giống Tằm vuột chắc được gạo hơn nhiều. Năm nay hễ chuối trổ buồng th năm tới tao trồng sả, trồng ổi được rồi đ.


Cả nh đều hớn hở trước dự định tương lai tốt đẹp kia. Nhưng thằng Cộc chưa thấy g l sng lạn cả. Trồng ổi cũng phải lu mới c tri, trong khi đ, n tiếp tục thm ch, thm xưng xa, nhớ đm cng đnh, nhớ ht bội v bị một hnh ảnh mới quyến rũ, hnh ảnh của con Thi, chắc l giống hệt chị nhổ bồn bồn, tức l c duyn lắm.


Con trai lng thấy con gi thường l thế, m họ cn thầm ln rủ nhau đi một ngy đường nước để ra đy gặp nhau, huống hồ g l n chưa được ni chuyện với con gi lớn lần no hết. Những đứa con gi bạn của n cch đy năm năm, n nhớ lại l khng c g quyến rũ cả. Đứa no cũng cạo trọc chừa bnh bo pha sau v giữa chiếc bnh bo mọc ra một chm đui di trng đến buồn cười.
Nhưng m con gi lớn phải khc. Cộc chưa thấy con gi lớn, nhưng tin chắc như vậy. C một linh cảm g, ở đu từ kiếp tiền thn của n bay lại v gip cho n biết như vậy.


Những c con gi lớn chưa thấy hnh ấy, m đ c tiếng ku được, chng m thầm gọi Cộc, tiếng gọi như văng vẳng đu trong khng trung.


Thẫn thờ, thằng Cộc ni lại cu hồi ny, v giận dỗi thm một đoạn khiến ng nội n giựt mnh, chống đũa m nhn n trừng trừng:


- ở đy mnh c ruộng, nhưng cũng khổ cả đời. Tui muốn đi qu, đi đu cũng được, miễn l ở đ c lng xm, c người ta.


*
* *


Thằng Cộc thch mấy cy nọc nạng lắm. B la no gc ln đ cũng nằm yn cả chớ khng chực rớt xuống nước ruộng như những b la gc ln đầu nọc thường.


Đ l những gốc trm m chảng hai ch ra rất thấp. Khi đốn trm chy, ta thằng Cộc đ trừ xa, đốn ở trn chảng hai ấy độ một gang rưỡi, nn by giờ mới c nọc nạng rất tiện m dng gc la.


ng nội thằng Cộc chống xuồng trn ruộng, len lỏi qua mấy gốc trm. ng gh từng gốc để cho la xuống xuồng.


Đủ thứ l c, c ma, c lng bng, c quắn, c hương thn mật nhn gia đnh bốn người gặt la nh. Đy l bốn người độc nhứt m chng thấy mỗi ngy ở vng hoang vắng ny; ban đầu chng sợ hi họ, nhưng về sau thấy họ hiền từ qu, chng lm quen với họ đ được ba bốn thế hệ c rồi.


M thằng Cộc lội snh tới đầu gối, v lội nước gần tới hng, nhưng vui vẻ hơn ngy no hết.


B ta đằng hắng cất tiếng h:


Hờ ơ... Tiếng anh ăn học lầu thng

Lại đy em hỏi khăn lng mấy đường

 

H xong cu đ, b lắng đợi chồng b h đp. Nhưng ta thằng Cộc cứ lm thinh m gặt, khiến b đm ngượng nn cười rồi cự chồng cho đỡ mắc cỡ:


- Ta n sao cm ci miệng, khng bắt vậy!


- Hứ, nhiều chuyện ny m rồi cn h với ht, bắt với nghoẹo. Bộ cn trai gi đ sao?


V vui kết quả của cần c nn m thằng Cộc qun rằng b ta đ qu ma h rồi. Ta n nhắc lại b ta mới chợt nhận ra. Tuy nhin b vẫn ngậm ngi nhớ ci th vui ấy thuở b cn con gi v ngay by giờ đy tc đ nhuốm hoa rm rồi, b cũng c thể hưởng được nếu cn ở lng, hưởng bằng cch khuyến khch bọn trai trẻ h đối đp với nhau.


Thằng Cộc th xn xao trong lng, nhớ lại lời chị nhổ bồn bồn bảo rằng n m về lng lm ruộng th ai cũng ưa. ừ n sẽ h đối đp với con Thi. Chậc! m n phải nhờ m n dạy h mới được. N c nghe h lần no đu để m thuộc giọng v biết cu.


Đến chiều th xong xui cả. ng nội thằng Cộc chống xuồng la ra bờ rạch, cn ta, m n v n th lội nước snh m về bộ.


Đập la v phơi phong mất hết mười ngy. Trong những ngy buồn tẻ phẳng l giữa cảnh bn lầy nước đọng ấy, thằng Cộc cng nao nức muốn về lng.


Lại đy em hỏi khăn lng mấy đường.


Cu h của m n m ảnh n từ hm gặt đến nay. Nếu con Thi m hỏi đố n cu ấy chắc n phải ngậm cm, chớ đu được php trả lời bằng văn xui.


Khăn lng l vật dụng m n đ qun rồi th cn biết l mấy đường để đp cho thng. Từ lu, n chỉ c một chiếc quần x lỏn trn người, ma nắng chy như ma mưa lạnh. Đm khuya nhờ n che thn cho đỡ bị muỗi đốt v gi cắt da.


Những mn đồ cần dng của thế giới văn minh ấy cũng thuộc vo những thứ gợi thm như l bnh tri nước, bnh t trần v mi tc của con Thi.


Hm ấy dừng bồ cho con chu đổ la kh vo, ng nội thằng Cộc long trọng ni:


- Ngy mai ra biển.


Khng ai hỏi ra biển để lm g hết. Thằng Cộc cũng lm thinh, tri với mọi ngy m n hỏi khng kịp đp.


Con rạch ổ Heo trước nh, nếu c đi trn đ th phải về ngọn, n nghĩ như vậy, đi về ngọn để rẽ qua những kinh rạch khc m tm lng mạc sầm uất, chớ xui dng ra biển, th cn nghĩa l g nữa chớ?


N chưa được ra biển lần no cả v mấy năm trước đy n muốn theo ghe của bọn bắt cua đi một chuyến lắm, m khng được php đi.


Chuyến đi đu đến một chn trời lạ m ng nội n vừa cho biết, khng lm cho n phấn khởi cht no cả.


ng nội ni tiếp, dặn mẹ n:


- Con mẹ Trm, ngy mai phải dậy khuya nấu cơm. Tao đi với thằng Trm v thằng Cộc, đi thật sớm để gặp con nước lớn ngay tại cửa m về cho tiện.



 

*
* *

 

Rạch ổ Heo nhỏ xu cho nn trm ở hai bn bờ giao nhnh với nhau được, v phủ kn cả mặt nước.


Rạch tối om, đi như đi trong hang. By giờ thằng Cộc mới hiểu thấu nghĩa hai tiếng "hang mai" trong cu ht của bọn đi bắt ba kha.


Những nơi nh nắng lọt vo được th hai bn bờ, r v cc kn mọc đầy.


Nước rng chảy xiết xuồng tri bon bon, tuy vậy ng nội v ta cũng cho cẩn thận để mau tới, hầu về kịp nội buổi chiều ngy đ.


Gần tới trưa, xuồng khng đi mau nữa.


- Nước đứng rồi, ng nội ni, tức l gần tới cửa rồi.


Họ nghỉ cho, để xuồng tri linh đinh, khng tiến cũng chẳng li, rồi lấy cơm dở trong mo ra ăn.


Khng đi thời thi đ trt đi, v lc gần đến đch thằng Cộc nghe thch thấy biển coi ra sao. N v cơm hối hả rồi hỏi:


- Ra đ lm g ng nội.


- Rồi mầy sẽ biết.


Họ ăn cơm xong th nước bắt đầu lớn. Họ cho nước ngược cho đến qu đứng bng th đến một nơi m ng nội tuyn bố rằng đ l biển.


Thằng Cộc ngạc nhin lắm m khng thấy biển đu cả. Con rạch tiếp tục đi xa ra ngoi kia, ngoi một chỗ xa tt m khơi, hai bn bờ rạch cy vẫn mọc xanh um, v ở ngoi đầu kia, hai hng ro cy như đứt khc, đm vo một tấm vch tường xanh như da trời.


- Biển ở đu, ng nội? Cộc hỏi.


- Đằng xa kia, xanh xanh đ.


- Sao khng ra ngoi, ng nội?


- Khng cần.


Ta thằng Cộc cho mũi, rt so cậm xuống bn, theo lịnh của ng nội n.


ng nội gọi Cộc lại gần rồi hỏi:


- Con c thấy g khc lạ khng.


- Khng, ng nội ?


- Khng thấy? Cy ở đy khng khc cy sau lưng mnh ?


- ... phải rồi.


Cộc nhn lại quả như lời ng nội n ni. Nơi đy, đất đ hết, m chỉ c bn, trm mọc tới m đất cuối cng th dừng lại, như l dn ở bin giới một nước kia dừng lại nơi bia lnh thổ mnh.


Hết trm th c một khoảng trống nửa bn nửa đất, trn ấy cỏ ống mọc rậm r v chim cao cẳng đủ loại đp đầy trong cỏ.


Trm đứng trước bi cỏ m nhn dn lng giềng mọc trn bn đen. Đ l những cy ốm nhom, chen nhau m vượt ln cao, cy ny cch cy kia khng đầy bốn gang tay.


Bờ biển thoai thoải dốc xuống, trng rừng cy lạ ấy như một đạo binh ni, tun trn từ trn cao xuống m biển ngoi xa.


Xa, xa lắm, c những cy mọc lẻ tẻ như những tn lnh xung phong mau bước tiến tới để hm thnh lập cng.


- Nhn xuống gốc cy! ng nội bảo.


- Nước chưa lớn hẳn, để lộ bn đen dưới gốc cy ra. Bn đen từng nơi lại trắng xa những đa hoa năm cnh, hai mu đối chọi trng rất đẹp.


- Cy g m lạ vậy ng nội? Trổ bng ngay dưới gốc.


Bng trổ trn đầu những ci rễ ăn ln m người ta gọi l rễ gi. Cy ny l cy mắm, đy l rừng mắm đấy.


- Cy mắm? Sao tui khng nghe ni đến cy ấy bao giờ.


- Con khng nghe, v cy ấy khng dng được để lm g cả cho đến lm củi chụm cũng khng được.


- Vậy chớ trời sanh n ra lm chi m v ch dữ vậy ng nội, lại sanh hằng h sa số như l cy cỏ ấy.


- Bờ biển ny mỗi năm được ph sa bồi thm cho rộng ra hng mấy ngn thước. Ph sa l đất bn mềm lủng v khng bao giờ thnh đất thịt được để ta hưởng, nếu khng c rừng mắm mọc trn đ cho chắc đất. Một khi kia mắm sẽ ng rạp. Giống trm lại nối ngi n. Rồi sau mấy đời trm, đất thuần, cy ăn tri mới mọc được.



 

Thấy thằng chu nội ngơ ngc chưa hiểu, ng cụ vịn vai n m tiếp:


- ng với lại ta con l cy mắm, chơn giầm trong bn. Đời con l đời trm, chơn vẫn cn lấm bn cht t, nhưng đất đ gần thuần rồi.
Con chu của con sẽ l xoi mt, dừa cau.


Đời mắm tuy v ch, nhưng khng uổng, như l lnh ngoi mặt trận vậy m. Họ đ ng gục cho kẻ khc l con chu họ hưởng.


Con, con sắp được hưởng rồi, sao lại muốn bỏ m đi. Vả lại con khng thch hy sinh cht t cho con chu của con hưởng sao?


Thằng Cộc nhn lại ng nội n v thương khng biết bao nhiu ng gi đ bỏ mồ bỏ mả ng cha để h hục năm năm trong đồng chua, nước mặn của ổ Heo.


Phải, cứ theo dự đon của gia đnh th n sắp được hưởng tuy khng nhiều, m rồi sẽ nhiều.


N nắm chặt tay ng nội n v thấy nội n giỏi qu. ng c biết chữ nho kia m.


- ng ơi, n than, nhưng trm buồn qu!


- Trm sẽ khỏi buồn nữa. Năm tới, đất thuần, ta lm ba mươi cng, v sẽ gọi dn cấy ở xa để phụ lực. Rồi ta con sẽ cưới vợ cho con, rồi thin hạ sẽ bắt chước trn tới đy m ph rừng, vng ổ Heo sẽ sầm uất, vui biết bao nhiu.
Trm hết buồn v sẽ đẻ ra cau, dừa, xoi, qut đầy nh, nước sẽ ngọt một khi đất thuần...


- V sẽ c ch ăn?


ng nội cười ha hả m rằng:


- G chớ ch th sẽ c lu b.


- M ng nội n, cưới vợ lm sao được, ai thm về ổ Heo?


- Hai năm nữa người ta sẽ đồn đất ổ Heo thuần... Những kẻ ngho kh như ta chỉ mong được tới đy.


ng ni điều ny, khng biết con hiểu được hay khng. L tổ tin ta ngy xưa từ miền trung trn vo đy đều chịu số phận l cy mắm cả, từ xứ Đồng Nai nước ngọt tới đy, ở đu cũng hoang vu cả.


Họ đ ng rạp trong chốn ma thing nước độc ny để lt đường cho con chu họ đi tới, y như l đn kiến xung phong, tốp đầu liều chết đuối lội qua lộ nước rộng đắp đường để lm cầu cho bạn đi sau vo nơi c chất ngọt.


Tất cả mấy lớp tin phong đầu đều ng gục như rừng mắm rồi ng sơ ng cố con, ng nội đy l trm mới kiếm được miếng ăn...


- Ta!


Thằng Cộc lo lắng khng biết ta n sẽ lm trm như n được hay khng v ku ta n bằng một giọng thương yu tru mến hết sức.


- Thi nhổ so đi về cho kịp con nước, ng nội ra lịnh.


ng nội vui vẻ qu, ng bỗng nhớ sực lại những cu h của thế hệ người tin phong đi khai thc đất hoang ở miền nam, m ngy nay thế hệ trm khng ht nữa. ng cất giọng khn khn ln:


H... ơi! Rồng chầu ngoi Huế,
Ngựa tế Đồng Nai
Nước sng trong sao cứ chảy hoi
Thương người xa xứ lạc loi đến đy.